POLITYKA

Niedziela, 28 maja 2017

Polityka - nr 46 (2731) z dnia 2009-11-14; s. 46-47

Kultura / Paszporty Polityki. 2009. 17 lat Paszportu

Zdzisław Pietrasik

Nominacje. Film

Wkrótce, już po raz siedemnasty, przyznamy Paszporty „Polityki”.

Nasza nagroda jest tylko nieco młodsza od III RP i chyba dobrze odzwierciedla to, co działo się z rodzimą kulturą w ostatnich dwóch dekadach. Paszporty „Polityki” towarzyszyły pierwszym doświadczeniom z wolnością i brakiem cenzury oraz kolejnym próbom przeciwstawiania kultury ambitnej i mądrej naciskom rynku i popkultury. Wyróżnienia staraliśmy się bowiem przyznawać wyłącznie tym, którzy wykazali się szczególnym twórczym niepokojem, inwencją, ponadprzeciętną wyobraźnią i oddaniem sztuce. Zazwyczaj wybieraliśmy trafnie i dziś, po latach, możemy być dumni z wielu naszych laureatów, którzy osiągają wielkie sukcesy w kraju i za granicą.

Laureatów wybieramy w sześciu odrębnych kategoriach (film, literatura, teatr, sztuki wizualne, muzyka poważna, muzyka popularna). W każdej z tych dziedzin dziesięciu wybitnych krytyków z prasy, radia i telewizji zgłasza po trzy kandydatury wraz z uzasadnieniem. Trzy osoby w każdej kategorii, które zebrały największą liczbę rekomendacji, otrzymują nasze oficjalne nominacje. Spośród tych trójek redakcyjna Kapituła wybierze laureatów Paszportów.

Przypomnijmy, że w ubiegłym roku nagrodzeni zostali: Sylwia Chutnik (literatura), Maria Peszek (muzyka popularna), Małgorzata Szumowska (film), Maciej Kurak (sztuki wizualne), Paweł Łysak (teatr) Artur Ruciński (muzyka poważna) i Krystian Lupa (Kreator Kultury). Zaś tegorocznych laureatów poznamy na początku stycznia. Przez najbliższe sześć tygodni ujawnimy, kto został do naszej nagrody oficjalnie nominowany. Tradycyjnie zaczynamy od filmu.

 

Kłopot bogactwa

I kogo tu wybrać? Borysa Lankosza, autora debiutu dekady, jak prorokuje jeden z nominujących, czy Xawerego Żuławskiego, reżysera filmu wirtuozerskiego, łączącego wyrafinowanie z popem – jak pisze inny krytyk. A może Marcina Koszałkę, który (podobnie jak Żuławski) pojawia się po raz drugi w finałowej stawce kandydatów do naszej nagrody kulturalnej. Chyba trzeba w końcu uwierzyć powtarzanym od festiwalu w Gdyni opiniom, że kończący się rok był naprawdę wyjątkowy w najnowszej historii polskiego kina.

Po raz pierwszy od lat czytamy w recenzjach – i w zamieszczonych wyżej rekomendacjach – że nasi twórcy są w stanie zrobić dobry film, ambitny, ale jednocześnie skierowany do szerszej widowni. Po przedpremierowych pokazach „Rewersu” w jednym ze stołecznych kin rozlegały się na widowni oklaski. Już nie pamiętam, kiedy w podobny sposób wyrażano by zachwyt nad rodzimym kinem.

Życzę moim kolegom z działu, zajmującym się innymi dziedzinami kultury, by mieli w tym roku podobne kłopoty bogactwa.

Zdzisław Pietrasik

 

Nominowani:

Marcin Koszałka za zdjęcia do filmu „Rewers”
Marcin Koszałka (ur. 1970 r. w Krakowie), reżyser, operator i scenarzysta. Studiował socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie ukończył realizację obrazu na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego. Rozgłos przyniósł mu debiutancki kontrowersyjny film „Takiego pięknego syna urodziłam” (1999 r.). Jako reżyser zrealizował dotychczas 10 filmów, w tym m.in. „Jakoś to będzie”, „Made in Poland”, „Śmierć z ludzką twarzą” oraz „Istnienie”. Koszałka jest jednocześnie cenionym operatorem. Ma na swym koncie zdjęcia do 23 filmów, m.in. „Rysa” czy „Kochankowie z Marony”. Dwukrotnie, za zdjęcia do filmu Magdaleny Piekorz „Pręgi” oraz Borysa Lankosza „Rewers”, dostał nagrodę na festiwalu w Gdyni.

Borys Lankosz za film „Rewers”
Borys Lankosz (ur. 1973 r. w Krakowie), absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Teatralnej i Telewizyjnej w Łodzi. Jego pierwszy film dokumentalny „Rozwój” (2001 r.) o pensjonariuszach domu pomocy społecznej otrzymał wiele nagród na międzynarodowych festiwalach. Później były kolejne krótkometrażowe filmy dokumentalne, m.in. „Polacy, Polacy” (2002 r.), opowiadający o znanym fotografiku Krzysztofie Gierałtowskim, „Niepokorni” (2006 r.) o historii ludzi związanych z KOR czy „Radegast” (2008 r.) o mieszkańcach łódzkiego getta. „Rewers” jest fabularnym debiutem Lankosza. Film zdobył sześć nagród na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, w tym tę najważniejszą – Złote Lwy.

Xawery Żuławski za film „Wojna polsko-ruska”
Xawery Żuławski (ur. 1971 w Warszawie), reżyser i scenarzysta, absolwent Wydziału Reżyserii PWSFTViT w Łodzi. W czasie studiów zrealizował siedem etiud, które trafiały na festiwale, m.in. Camerimage w Łodzi i do Mannheim. Zrealizował dokumenty „Bad Brains w Polsce”, „Rozmowa”, „Mózg” oraz filmy krótkometrażowe „Król Elfów” i „Mama Tata”. Jego debiutem fabularnym był „Chaos” (2006 r.), za który uzyskał nominację do Paszportu „Polityki”. W 2009 r. na podstawie powieści Doroty Masłowskiej napisał scenariusz i nakręcił „Wojnę polsko-ruską”. Na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni film otrzymał cztery nagrody, w tym Srebrne Lwy.

 

<...

[pełna treść dostępna dla abonentów Polityki Cyfrowej]

Internetowy serwis Paszportów POLITYKI : www.polityka.pl/paszporty