POLITYKA

Poniedziałek, 24 kwietnia 2017

Polityka - nr 6 (6) z dnia 2016-06-15; Pomocnik Historyczny. Dzieje Turków; s. 6-9

Detale

Tadeusz Zawadzki  [opr.]

Podręczne kalendarium dziejów ludów turkijskich, Imperium Osmańskiego i Turcji

552 Powstanie Pierwszego Kaganatu.

567 Poselstwo do Konstantynopola – sojusz z Bizancjum przeciw Persji.

571 Opanowanie północnego Kaukazu.

604 Rozpad Kaganatu na Zachodni (do 704) i Wschodni (do 630).

650 Powstanie Kaganatu Chazarskiego (do 1048).

682 Kaganat Turków Błękitnych (do 744).

744 Kaganat Ujgurski (do 840).

750 Związek plemion oguzyjskich (do 1055).

840 Powstanie państwa Karachanidów (do 1212).

IX w. (koniec) Bułgaria Wołżańsko-Kamska (do 1241).

977 Państwo Gaznawidów (do 1186).

1037 Imperium Wielkich Seldżuków (do 1157).

1071 Sułtan Wielkich Seldżuków Alp Arslan bije pod Manzikertem wojska bizantyjskie.

1077/78 Sulejman ogłasza się niezależnym sułtanem; powstanie Sułtanatu Rum Seldżuków Anatolijskich (do 1307).

1096 Pierwsza wyprawa krzyżowa (do 1099).

1243 Przegrana w bitwie z Mongołami pod Köse Dağ, schyłek Sułtanatu Rum.

1250 Sułtanat mamelucki w Egipcie (do 1517).

1258 Narodziny Osmana I.

1302 Bitwa na równinie Bafeus, Osman I zwycięża armię bizantyjską i opanowuje Bitynię.

1327 Pierwsze osmańskie monety (akçe) wybite w Bursie dla Orchana Gaziego.

1346 Teodora, córka Jana VI Kantakuzena, trzecią żoną Orchana – sojusz z Bizancjum.

1352 Pierwszy przyczółek Osmanów w Europie (Çimpe na płw. Gallipoli).

1362 Murad I zajmuje Adrianopol (Edirne), który będzie stolicą sułtanatu (do 1453). Ustanowienie instytucji kazaskera, sędziego najwyższego (od 1480 dwóch: rumelijski i anatolijski).

1363 Ustanowienie prawa o wcielaniu co piątego jeńca do wojska (pençik).

1389 Pierwsza bitwa na Kosowym Polu.

1390 Budowa stoczni w Gallipoli.

1391 Pierwsze oblężenie Konstantynopola.

1393 Wprowadzenie opłat sądowych.

1396 Zwycięstwo nad wojskami Zygmunta Luksemburczyka pod Nikopolem.

1402 Klęska w bitwie z wojskami Timura pod Ankarą – Bajezyd I w niewoli, bezkrólewie (do 1413).

1425 Molla Fenari mianowany pierwszym şeyhülislam, odpowiedzialnym za prawno-wyznaniowe sprawy muzułmanów.

1444 Zwycięstwo w bitwie z wojskami koalicji antytureckiej dowodzonymi przez Władysława III Warneńczyka.

1448 Zwycięstwo nad Janem Hunyadym w drugiej bitwie na Kosowym Polu.

1453 Zdobycie Konstantynopola; Hagia Sophia przekształcona w meczet.

1461 Podbój Cesarstwa Trapezuntu – ostatniego państwa greckiego w Anatolii.

1478 Wybicie pierwszych złotych monet.

1480 Zdobycie Otranto – jedynej zdobyczy na Płw. Apenińskim (do 1481). Nieudane oblężenie Rodos.

1509 Trzęsienie ziemi w Stambule, tzw. mały koniec świata (Küçük Kıyamet).

1522 Zdobycie Rodos.

1525 Bunt janczarów.

1526 Zwycięstwo nad Węgrami pod Mohaczem.

1536 Udzielenie Francuzom przywileju handlowania w osmańskich portach.

1538 Ekspedycja Hadima Sulejmana Paszy do Indii.

1571 Porażka w bitwie morskiej z koalicją antyturecką pod Lepanto.

1586 Pierwszy spadek siły nabywczej akce (kolejne: 1589, 1600, 1624, 1640).

1590 Podniesienie o 1 proc. ceł dla zapewnienia zaopatrzenia janczarów w mięso.

1601 Zmniejszenie do 3 proc. ceł dla kupców angielskich.

1673 Zmniejszenie do 3 proc. ceł dla kupców francuskich.

1683 Klęska pod Wiedniem z wojskami koalicji antyosmańskiej pod wodzą Jana III Sobieskiego.

1685 Bicie monet ze srebrnych i złotych przedmiotów z dworu sułtana.

1698 Pożar w wytwórni prochu w ªehremini (dzielnica Stambułu).

1699 Pokój karłowicki; koniec ekspansji terytorialnej Imperium Osmańskiego.

1708 Uruchomienie w Stambule zakładu sukienniczego.

1718 Ustanowienie nadzwyczajnego podatku na pokrycie wydatków gubernatorów na kampanie wojenne. W kulturze okres okcydentalizmu, tzw. era tulipanów (do 1730).

1720 Uruchomienie w Stambule manufaktury jedwabniczej.

1730 Obalenie sułtana Ahmeda III.

1739 Przyznanie kupcom rosyjskim prawa do handlu w imperium z wyłączeniem wybrzeża Morza Czarnego.

1776 Uruchomienie stałej szkoły technicznej marynarki wojennej.

1787 Zezwolenie Austro-Węgrom na żeglugę po Morzu Czarnym.

1789 Sojusz ze Szwecją. Zakaz wydobycia kopalin i nieudana próba pożyczki wewnętrznej.

1790 Sojusz z Prusami.

1793 Utworzenie szkoły inżynieryjnej wojsk lądowych.

1793–94 Rozpoczęcie produkcji nowoczesnego prochu granulowanego.

1797 Uruchomienie drukarni przy szkole technicznej.

1802 Zezwolenie brytyjskim i francuskim statkom na żeglugę po Morzu Czarnym pod własną banderą. Udzielenie niemuzułmańskim kupcom ...

[pełna treść dostępna dla abonentów Polityki Cyfrowej]

Załączniki

  • Główne państwa w historii Turków (VI-XXI w.)

    Główne państwa w historii Turków (VI-XXI w.) - [rys.] Marek Sobczak