POLITYKA

Sobota, 25 maja 2019

Polityka - nr 5 (5) z dnia 2015-04-15; Pomocnik Historyczny. Biografie. Józef Piłsudski. Wielki dziadek Polaków; s. 94-97

Konteksty

Jerzy Kochanowski

„Jestem od wielkich koncepcji”

Józef Piłsudski i Miklós Horthy doszli do władzy w podobnym czasie i okolicznościach. Łączyło ich wiele: budowali państwo i musieli przeprowadzić je przez burzliwe czasy.

Przyszli na świat w odstępie kilku miesięcy: Józef Piłsudski 5 grudnia 1867 r., Miklós Horthy 18 czerwca 1868 r., w rodzinach średnioszlacheckich o podobnym statusie społecznym i majątkowym. Jednak ojciec przyszłego admirała gospodarzył znacznie lepiej niż rodzic Marszałka i nie tylko nie stracił rodzinnego majątku w Kenderes (jak Józef Piłsudski senior Zułów, art. s. 18), ale też doprowadził go do kwitnącego stanu. Można to – oczywiście symbolicznie – porównać do ogólnej sytuacji nad Wisłą i Dunajem. O ile zabór rosyjski, w którym dorastał Piłsudski, pogrążył się w popowstaniowym marazmie i odczuwał przykręcanie śruby, o tyle Królestwo Korony św. Stefana, jak oficjalnie od ugody z Wiedniem w 1867 r. nazywały się Węgry, przeżywało okres prosperity, a węgierskie elity postrzegały dualistyczną monarchię nie tyle jako państwo związkowe, ile związek państw.

Droga do władzy

Miało to decydujący wpływ na losy obu przyszłych dyktatorów: w przypadku Horthyego była to kariera oficera marynarki, adiutanta cesarza Franciszka Józefa, dowódcy c.k. floty, ...