POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 10 (10) z dnia 2018-07-11; Pomocnik Historyczny. 5/2018. 100 pytań na 10 lat historii Polski (1918-2018); s. 20

II RP

Tomasz Nałęcz

14. Czy Bereza Kartuska była polskim obozem koncentracyjnym?

Zgodnie z definicją wypracowaną przez historyków i politologów obóz koncentracyjny to specjalnie przygotowane i chronione miejsce przetrzymywania osób pozbawionych wolności, zwykle bez wyroku sądu, jedynie na mocy decyzji administracyjnej. Osadzonym zarzuca się stwarzanie zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, ale władze niczego nie muszą udowadniać i tak naprawdę mogą represjonować, kogo zechcą. W obozie obowiązują specjalne rygory, od surowego regulaminu po zaawansowane formy znęcania się. Chodzi o wymuszenie na więźniach posłuszeństwa, tak w czasie uwięzienia, jak i po odzyskaniu wolności.

Wszystkie te elementy definicji bez trudu można odnaleźć, śledząc powstanie, organizację i działanie obozu w Berezie. Został on utworzony 12 lipca 1934 r. na mocy rozporządzenia prezydenta Ignacego Mościckiego z 17 czerwca 1934 r. Dwa dni przedtem, 15 czerwca, w Warszawie został zamordowany wicepremier i minister spraw wewnętrznych Bronisław Pieracki. Pierwsze tropy śledztwa sugerowały, że zamachu dokonali spiskowcy z Obozu Narodowo-Radykalnego. Aby ich szybko i skutecznie ukarać, rząd sięgnął po środek nadzwyczajny. Rzecz był...