POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 10 (10) z dnia 2018-07-11; Pomocnik Historyczny. 5/2018. 100 pytań na 10 lat historii Polski (1918-2018); s. 23

II RP

Włodzimierz Mędrzecki

17. II RP – matka czy macocha dla zamieszkujących ją mniejszości narodowych?

Oczywiście – macocha. Tyle że standardy postępowania państwa wobec obywateli, a zwłaszcza wobec rozmaitych mniejszości, były w okresie międzywojennym inne niż obecnie. Tym samym zarzucanie dziś sobie, że nie realizowano przed wojną współczesnej polityki narodowościowej to niepotrzebne samobiczowanie się.

W okresie międzywojennym powszechne było przekonanie, że o sile wewnętrznej państwa decyduje jego skuteczna centralizacja. Jednym z jej wyrazów była jednolitość językowa i wspólny kanon edukacyjny na poziomie elementarnym. Klasycznego przykładu dostarcza tu międzywojenna Francja, w której szkoła konsekwentnie formowała obywatela francuskiego, niezależnie od jego rasy i narodowości. To prawda, że niektóre kraje podejmowały eksperymenty, szukając innych rozwiązań w tym zakresie. ZSRR w latach 1922–29 prowadził politykę tzw. korenizacji. Polegała ona na wspieraniu rozwoju kultur narodowych (np. ukraińskiej) w duchu stalinowskim („narodowe w formie, socjalistyczne w treści”). Korenizacja nie przyniosła spodziewanych efektów w postaci rzeczywistego oddania mas (np. ukraińskich) władzy Kremla. W efekcie uznano, że mową socjalizmu ...