POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 10 (10) z dnia 2018-07-11; Pomocnik Historyczny. 5/2018. 100 pytań na 10 lat historii Polski (1918-2018); s. 13

II RP

Jan Jacek Bruski

7. Czy Polska zdradziła Ukrainę, podpisując z bolszewikami traktat ryski?

Postawa polskiej delegacji podczas rokowań prowadzonych jesienią 1920 r. z bolszewikami do dziś jest pamiętana przez Ukraińców jako wiarołomstwo. „Zdradą w klasycznym rozumieniu” nazwał ją wybitny publicysta i historyk Iwan Kedryn-Rudnycki. Podobne oceny padały i po polskiej stronie. „Opuściliśmy, zdradziliśmy Petlurę w Rydze” – komentował na gorąco bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego Tadeusz Hołówko.

Zarzut nie jest, niestety, bezzasadny. Kilka miesięcy wcześniej, na mocy układu politycznego i konwencji wojskowej, podpisanych w kwietniu 1920 r., II RP stała się sojusznikiem proklamowanej nad Dnieprem Ukraińskiej Republiki Ludowej (URL). Na czele tego państwa stał w latach 1919–20, w najtrudniejszym czasie walk z Rosją sowiecką, szef Dyrektoriatu (faktyczny prezydent) i naczelny wódz armii ukraińskiej ataman Symon Petlura. Antysowiecki alians z Ukrainą stanowił najważniejszy krok ku realizacji koncepcji Piłsudskiego, do której (nie całkiem słusznie) przylgnęło miano programu federacyjnego. Jej urzeczywistnienie mogło oznaczać prawdziwą rewolucję geopolityczną na Wschodzie. W Rydze plany piłsudczyków legły jednak w gruzach. Podejmując jesienią 1920 r. rozmowy pokojowe z ...