POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 10 (10) z dnia 2018-07-11; Pomocnik Historyczny. 5/2018. 100 pytań na 10 lat historii Polski (1918-2018); s. 14

II RP

Włodzimierz Mędrzecki

8. Bunt Żeligowskiego i zajęcie Wilna – genialne zagranie czy wybryk na arenie międzynarodowej?

Sprawę Litwy Środkowej należy uznać za jedno z najbardziej udanych politycznych zagrań Józefa Piłsudskiego. Przy pomocy niewielkiego zgrupowania wojskowego, ponosząc minimalne straty w ludziach, dokonał istotnej zmiany konstelacji politycznej w regionie Morza Bałtyckiego i znacznie poprawił międzynarodowe położenie Polski w newralgicznym momencie kształtowania się powojennego układu sił w Europie.

Jeszcze w pierwszych dniach października 1920 r. sytuacja Polski w relacjach z Litwą wydawała się przegrana. W lipcu rząd Republiki Litwy podpisał porozumienie z Rosją. Na jego mocy bolszewicy uznali Wilno za stolicę Litwy. Co więcej, wycofując się na wschód po klęsce w Bitwie Warszawskiej przekazali Litwinom kontrolę nad miastem i otaczającym je regionem. Z polskiej perspektywy jeszcze gorsze było to, że przejęcie Wilna i ulokowanie tu stolicy Republiki Litewskiej zaakceptowali de facto Anglicy i Francuzi. We wrześniu przedstawiciele dyplomatyczni państw ententy przenieśli się tu z Kowna wraz z rządem litewskim. Ten krok był wymownym ostrzeżeniem Polski przed podejmowaniem jakichkolwiek działań ...