POLITYKA

Poniedziałek, 21 stycznia 2019

Polityka - nr 10 (10) z dnia 2018-07-11; Pomocnik Historyczny. 5/2018. 100 pytań na 10 lat historii Polski (1918-2018); s. 91

Transformacja i III RP

Wiesław Władyka

85. Czy komuniści zostali rozliczeni i ponieśli odpowiedzialność?

Jeśli uzna się, że 4 czerwca 1989 r. skończył się w Polsce komunizm, to można powiedzieć, że historycznie i politycznie komuniści zostali przez naród rozliczeni. Rozpoczął się nieuchronny proces oddawania władzy, co trochę trwało, ale w perspektywie kilku dziesiątków lat istnienia PRL było to tempo błyskawiczne. Okazało się, że słynna opinia Władysława Gomułki wypowiedziana do Stanisława Mikołajczyka w obecności Józefa Stalina w czerwcu 1945 r.: „Władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy”, po 44 latach widowiskowo splajtowała. O tę perspektywę rozliczania trzeba się upomnieć, jest zanadto zaniedbywana.

Wiadomo jednak, że intencja pytania jest inna: zakłada się, że komuniści nie zostali rozliczeni za wszystkie zło swojego rządzenia. Nie ponieśli odpowiedzialności – z nielicznymi wyjątkami – nie tylko za zbrodnie, represje, procesy i kapturowe sądy, za kryzysy, za zmarnowane lata, za przymusową i wymuszoną emigrację tysięcy obywateli polskich, za podłe życie, za serwilizm wobec Moskwy. Ta lista nie ma końca, zwłaszcza że tej wyliczance towarzyszy ogó...