POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 10 (10) z dnia 2018-07-11; Pomocnik Historyczny. 5/2018. 100 pytań na 10 lat historii Polski (1918-2018); s. 15

II RP

Tomasz Nałęcz

9. Czy endecja odpowiada za zabójstwo prezydenta Gabriela Narutowicza?

Zabójstwo prezydenta Narutowicza było czynem politycznego fanatyka, działającego samotnie. Jednak to Narodowa Demokracja uruchomiła ciąg zdarzeń, który popchnął zabójcę do mordu. Dlatego jest politycznie i moralnie za ten czyn odpowiedzialna.

W 1922 r. endecja definitywnie porzuciła strategię zgody narodowej, której przestrzegała od jesieni 1918 r., czyli budowania, umacniania i obrony odrodzonej Polski. Nie była wyjątkiem, gdyż podobnie postąpiły inne obozy polityczne, w tym popierająca Piłsudskiego lewica. Wybory do parlamentu w listopadzie 1922 r. przebiegły więc w gorącej atmosferze. Dążąc do pozyskania wyborców, często nieobytych ze sprawami publicznymi, endecja sięgnęła po antysemicką demagogię, obsadzając się w roli jedynej siły szczerze polskiej. Skupiła wokół siebie szeroki blok wyborczy o nazwie Chrześcijański Związek Jedności Narodowej, który przeciwnicy ochrzcili mianem Chjeny. Zdobyła w wyborach do sejmu 29 proc. głosów, co dało jej aż 38 proc. mandatów. Była pewna, że porozumie się z centrowym PSL-Piast, które zdobyło 16 ...