POLITYKA

Poniedziałek, 22 kwietnia 2019

Polityka - nr 21 (2908) z dnia 2013-05-22; s. 38-40

Rozmowy Żakowskiego

Jacek Żakowski

Bajki rządzą

Prof. Robert Jessop, ekonomista i politolog, o potędze idei, za którą stoi siła, i o bezsilnej racji

Jacek Żakowski: – Czy idee rządzą?
Robert Jessop: – Tak uważał Keynes, kiedy w „Ogólnej teorii...” pisał, że idee górują nad interesami.

To były lata 30. XX w. – epoka największej świetności wielkich ideologii. W latach 60. Daniel Bell ogłosił koniec ideologii. Jego pogląd się przyjął.
Kryzys pokazał, że Bell się pomylił. Dobrze opisał to Alan Greenspan, kiedy podczas przesłuchania przez Izbę Reprezentantów w październiku 2008 r. zapytano go, czy ideologia była przyczyną jego błędnych decyzji jako szefa Fed. Zdaniem Greenspana, ideologia to po prostu ramy pojęciowe, dzięki którym człowiek radzi sobie z rzeczywistością. Każdy z nas ma ideologię. Problem tylko w tym, czy precyzyjnie oddaje ona rzeczywistość.

A ideologia Greenspana była nieprecyzyjna?
Jednym z jej fundamentów była fałszywa hipoteza efektywności rynków. Ale każda ideologia jest nieprecyzyjna. Świat jest zbyt skomplikowany, byśmy go rozumieli w całej złożoności i w czasie rzeczywistym. Musimy upraszczać, żeby cokolwiek rozumieć ...

Robert Jessop jest wieloletnim dyrektorem Instytutu Studiów Zaawansowanych Lancaster University. Autor m.in. „Traditionalism, Conservatism and British Political Culture” (1974 r.), „Beyond the Regulation Approach: Putting Capitalist Economies in their Place” (2007 r.), „The State: Past, Present, Future” (2013 r.). Twórca kulturowej ekonomii politycznej. Przebywał w Polsce na zaproszenie Instytutu Studiów Zaawansowanych Krytyki Politycznej.