POLITYKA

środa, 24 lipca 2019

Polityka - nr 33 (2718) z dnia 2009-08-15; s. 76-77

Ludzie i obyczaje

Jagienka Wilczak

Bandera wasz i nasz

Rozmowa z Jarosławem Hrycakiem, ukraińskim historykiem, badaczem najnowszych dziejów Ukrainy

Jagienka Wilczak: – Czy to pana dziwi, że pomysł rajdu śladami Stepana Bandery odebrano jako antypolski?

Jarosław Hrycak: – Rozumiem to: symbole dzielą. Pamięć historyczna funkcjonuje w różny sposób; to co na Ukrainie jest bez znaczenia, w Polsce może być przyjmowane inaczej. I na odwrót. Nie wiem, kto wymyślił taki rajd, ale oczywiście w Polsce ma on zupełnie inne konotacje niż na Ukrainie, gdzie konteksty związane z Banderą nie odnoszą się do Polski. Tendencje antypolskie są marginesem, podobnie jak antyukraińskie w Polsce.

Ale ideologia OUN powstała w latach 20. była skierowana przeciw Polsce.

Owszem, lecz była hierarchia. Głównym wrogiem była Rosja, komunistyczna czy nie, Denikin czy Lenin, bez różnicy, bo nacjonaliści nie rozróżniali Rosji i Związku Radzieckiego. Polska była na drugim miejscu. Ukraińcy podkreślają, że Stepan Bandera przede wszystkim walczył z najeźdźcami, Stalinem i Hitlerem, stawił czoło totalitaryzmowi. To jest główny kontekst. Polska nie była wielkim najeźdźcą.

Jak wytł...

Jarosław Hrycak (1960) jest dyrektorem Instytutu Badań Historycznych Uniwersytetu Lwowskiego im. Iwana Franki, profesorem Ukraińskiego Uniwersytetu Katolickiego we Lwowie, gdzie kieruje katedrą historii Ukrainy. Autor książki „Historia Ukrainy” i ponad 400 prac dotyczących najnowszych dziejów Ukrainy.

Stepan Bandera urodził się w 1909 r. w Zadrewce w Galicji Wschodniej. Lider Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, utworzonej przez Jewhena Konowalca, zwolennik jej radykalnej antypolskiej frakcji. W 1936 r., za udział w przygotowaniach zamachu na ministra rządu RP Bolesława Pierackiego, został skazany na karę śmierci, zamienioną na dożywocie. Celem OUN było wywalczenie drogą rewolucyjną niepodległego, narodowego państwa ukraińskiego w granicach etnicznych. W 1940 r. dokonał rozłamu w OUN i stanął na czele frakcji bardziej radykalnej, tzw. OUN Bandery. W czerwcu 1941 r. proklamował niepodległe państwo ukraińskie. Aresztowany przez Niemców i więziony w obozie Sachsenhausen. Po wojnie zamieszkał w Niemczech pod nazwiskiem Stefan Popiel, zamordowany w Monachium przez agenta KGB w 1959 r.