POLITYKA

Poniedziałek, 17 grudnia 2018

Polityka - nr 7 (7) z dnia 2018-06-06; Pomocnik Historyczny. 4/2018. Za chlebem i wolnością; s. 11-15

Prolog

Tadeusz Cegielski

Barzanie, posłowie, powstańcy

Pierwsi polityczni uciekinierzy z Rzeczpospolitej.

Polski pionek na europejskiej szachownicy. U progu XVIII stulecia zachodnia Europa żyła głównie sprawą sukcesji tronu hiszpańskiego po bezdzietnej śmierci ostatniego hiszpańskiego Habsburga Karola II. W latach 1701–14 stała się ona przyczyną militarnych konfrontacji wywołanych przez rywalizujące ze sobą mocarstwa, Francję i Austrię oraz Wielką Brytanię, strzegącą równowagi sił w Europie. Sukcesom i klęskom obu stron na polu bitewnym towarzyszyły gorączkowe zabiegi dyplomatów. Dyplomacja – owo pokojowe zwierciadło wojny, jak nazwał ją brytyjski historyk Perry Anderson – dzieliła i rozdawała terytoria, nie tylko Hiszpanii. Na politycznej szachownicy Europy przesuwała figury władców i ich potomków, tworząc coraz to nowe rozwiązania, zdolne zadowolić strony konfliktu.

Handel terytoriami i wędrówka monarchów z jednego władztwa do drugiego trwały także we wschodniej części Europy w związku z wojną północną (1700–21), która miała przynieść Rosji panowanie nad Bałtykiem, sto lat wcześniej zdobyte przez Szwecję. Figurą, choć na koniec tylko pionkiem w tej grze, była osoba Stanisł...