POLITYKA

Poniedziałek, 19 sierpnia 2019

Polityka - nr 1 (2635) z dnia 2008-01-05; s. 28-31

Raport / 1968 – rok, w którym świat stanął na głowie

Adam Szostkiewicz

Bunt młodych

My wszyscy z tego roku! W czterdziestolecie rewolty młodzieżowej nadchodzi fala nostalgii za wielkim odlotem lat sześćdziesiątych.

Im więcej się kocham, tym bardziej chcę robić rewolucję, im bardziej robię rewolucję, tym więcej chcę się kochać. To jedno z tysięcy haseł wypisywanych na murach Sorbony i innych gmachów Paryża w maju 1968 r. Tak się dotąd ani o rewolucji, ani o miłości nie mówiło. Nie łączyło się polityki z seksem. A już na pewno nie w salach szacownych świątyń wiedzy. Tylko że to jest rok światowej rewolty studentów i nagle wszystko jest możliwe. Wszak „zabrania się zabraniać”, a „wyobraźnia bierze władzę”, jak krzyczą z murów slogany powtarzane w Berlinie Zachodnim, Mediolanie, Zurychu, Londynie, Amsterdamie, Kordobie, San Francisco, Buenos Aires.

Argentyński pisarz Julio Cortazar pisze wiersz-migawkę z majowej paryskiej ulicy: „Słuchaj, jedyna, słuchaj hałasu ulicy/To jest dzisiejszy wiersz, to jest dzisiejsza miłość. Raz jeszcze rytm jest jedynym przejściem: Rodin, Ucello, Cohn-Bendit, Nanterre/pierwsza barykada na Boul’Mich o świcie, filiżaneczka kawy pośród manifestantów, czasami czułość/Rytm nocy w głosie Marcuse’a, ...

Jak rodził się bunt 1968

• Styczeń: masowe protesty studentów w Pradze przeciwko niedogrzewaniu akademików.

• Luty – w Polsce władze zdejmują ze sceny Teatru Narodowego „Dziady” w reżyserii Kazimierza Dejmka. Ponad 3 tys. studentów i naukowców w Warszawie protestuje w obronie spektaklu.

• Luty: Beatlesi u guru Maharishi Mahesh w Indiach, młodzież ogarnia fascynacja Dalekim Wschodem, jogą, medytacją, wegetarianizmem.

• Marzec: masakra cywilów w My Lai w południowym Wietnamie przez żołnierzy amerykańskich wywołuje oburzenie na całym świecie, wśród Amerykanów drastycznie spada poparcie dla wojny w Wietnamie.

• Marzec: demonstracje studenckie w Polsce w obronie wolności słowa i swobód obywatelskich.

• Kwiecień: ginie Martin Luther King, przywódca czarnoskórych obywateli USA.

• Maj: Paryż, rewolta studencka zapoczątkowana protestem przeciw ograniczeniom wzajemnych odwiedzin w akademikach męskich i żeńskich. Jednym z jej przywódców stał się Daniel Cohn-Bendit, dziś znany i aktywny eurodeputowany. Do studentów przyłączają się intelektualiści i robotnicy. W apogeum wydarzeń udział w strajkach w całej Francji bierze 10 mln ludzi.

• Czerwiec: zamach na Roberta Kennedy’ego, senatora USA.

• Lipiec: premiera „Apocalypsis cum figuris” Jerzego Grotowskiego we wrocławskim Teatrze Laboratorium – widowisko i jego twórca odegrają kluczową rolę w światowym teatrze eksperymentalnym.

• Sierpień: ruch yippies (upolityczniony odłam ruchu hipisowskiego w USA) urządza podczas konwencji Partii Demokratycznej w Chicago kontrimprezę – Festiwal Życia. Dochodzi do krwawych starć z policją i masowych aresztowań. Przywódcy młodzieży Abbie Hoffman i Jerry Rubin dostają kary więzienia; Rubin pisze z celi „list do braci i sióstr w Ruchu”.

• Sierpień: rozpoczyna się inwazja wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację.

• Październik: meksykańskie siły rządowe krwawo pacyfikują manifestację studencką w stolicy.

• Październik: koniec rewolucji kulturalnej w Chińskiej Republice Ludowej; do idei Mao wielu kontestatorów na Zachodzie odwoływało się chętniej niż do praktyki realnego socjalizmu w bloku radzieckim.