POLITYKA

Piątek, 19 kwietnia 2019

Polityka - nr 10 (2695) z dnia 2009-03-07; s. 78-79

Świat

Jacek Kubiak

Bunt w raju

Ewakuacja turystów, płonące samochody, zdemolowane sklepy. W departamentach zamorskich Francji ruszyła rewolucja. Na początek przeciw drożyźnie.

Oficjalnie Francja nie ma już kolonii. To, co z nich zostało, nazywa się dziś dom-rom (pierwszy człon to skrót od département d’outre-mer, czyli departament zamorski, drugi od région d’outre-mer, czyli region zamorski). Francja ma ich cztery: Gwadelupa i Martynika na Karaibach, Gujana Francuska w Ameryce Południowej i Réunion na Oceanie Indyjskim. Od brzegów Europy dzielą je tysiące kilometrów, ale każda z tych ekskolonii jest dziś pełnoprawną częścią Francji, a zarazem Unii Europejskiej. Tak samo jak hiszpańskie Baleary.

Zbyt małe, by wybić się na niepodległość, regiony zamorskie są dla Paryża rosnącym kłopotem. Mieszka w nich 2,6 mln ludzi; w świetle prawa takich samych Francuzów jak ich rodacy z metropolii. Ale poziom życia w dom-romach i w metropolii dzieli przepaść, a specyfika gospodarcza byłych kolonii sprawia, że kryzys dotknął je szybciej i głębiej niż Francję właściwą. Pod koniec ubiegłego roku wybuchły zamieszki w Gujanie Francuskiej, w lutym na Gwadelupie, teraz ...

Domy-romy i comy

Francuskie kolonie przestały istnieć w 1946 r. Algierię, Gwadelupę, Martynikę, Gujanę Francuską i Reunion przekształcono formalnie w departamenty zamorskie (dom-rom). Algieria wybiła się na niepodległość w 1962 r. po długiej i krwawej wojnie, a pozostałe cztery domy-romy wybrały przynależność do Francji.

Obok nich do Francji należą jeszcze mniejsze comy, czyli zbiorowości zamorskie. Są to głównie wyspy: Polinezja Francuska, Saint-Pierre-et-Miquelon u wybrzeży Kanady, Wallis i Futuna na Pacyfiku, Saint-Martin i Saint-Barthélemy na Karaibach oraz Mayotte na Oceanie Indyjskim.

Status specjalny ma wspomniana w tekście Nowa Kaledonia, która w referendum za 5 lat zdecyduje o swojej ewentualnej niepodległości. Do Francji należą też liczne niezamieszkane wyspy i Ziemia Adeli na Antarktydzie.

Załączniki

  • Mapa

    Mapa - [rys.] JR