POLITYKA

Poniedziałek, 15 lipca 2019

Polityka - nr 48 (2682) z dnia 2008-11-29; s. 70-73

Historia

Joanna Podgórska

Chcemy całego życia!

90 lat temu Polki stukając parasolkami w okiennice mokotowskiej willi Józefa Piłsudskiego wywalczyły sobie prawo głosu. Ten przetrzymał delegację sufrażystek kilka godzin na mrozie, by wreszcie obiecać: prawa obywatelskie będą w Polsce przysługiwać bez różnicy płci.

Nie umiem nawet sobie wyobrazić tego, co będzie z życiem ludzkości, jeżeli – połowa jej – kobiety wejdą naprawdę w to życie z wolą świadomą, z siłą odpowiadającą nie tylko swej liczbie, lecz i walorom kobiecym, silniejszym pod pewnym względem od męskich” – pisał Ignacy Daszyński, przywódca Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej, który jako pierwszy obiecał kobietom pełnię praw publicznych. Piłsudski również miał poważne wątpliwości. Uważał kobiety za natury konserwatywne, podatne na wpływy.

Ale Polki miały tajną broń – swojego człowieka wewnątrz mokotowskiej willi – Aleksandrę Piłsudską. Lubiła o sobie mówić, że jest zaciętą feministką i można ją uznać za modelowy wręcz przykład emancypacji. Studiowała w Wyższej Szkole Handlowej, wstąpiła do PPS i bardzo aktywnie włączyła się w działalność niepodległościową. Wraz z koleżankami szmuglowały broń, ukrywając ją w halkach, falbanach i gorsetach. Gdy po aresztowaniu wypuszczono ją z braku dowodów, tydzień później, przefarbowana na ...

Jasna i ciemna Europa

Jako pierwsze na świecie, już w 1869 r., zagłosowały mieszkanki stanu Wyoming. Wszystkim Amerykankom przyznano to prawo w 1920 r., ale damską ubikację w Senacie USA zainstalowano dopiero w latach 90., gdy liczba senatorek zwiększyła się trzykrotnie: z dwóch do sześciu.

Pierwszym krajem, w którym kobiety uzyskały prawo wyborcze (ale tylko czynne), była Nowa Zelandia. Było to w 1893 r. Dziewięć lat później dołączyły Australijki, które mogły także kandydować. Jako pierwsze Europejki w wyborach mogły uczestniczyć Finki (1906 r.). W 1913 r. uzyskały to prawo Norweżki, a dwa lata później Dunki i Islandki. W 1917 r. do krajów, w których kobiety mogły głosować, dołączyły Kanada, Holandia i Rosja radziecka. W 1918 r. jednocześnie z Polkami prawa wyborcze uzyskały Niemki, mieszkanki Luksemburga i Brytyjki, ale te dopiero, gdy ukończyły 30 rok życia, były właścicielkami dochodowych dóbr lub absolwentkami wyższych uczelni. Faktyczne zrównanie praw nastąpiło dopiero w 1928 r. Francuzki mogą uczestniczyć w wyborach od 1944 r., później niż Turczynki, które uzyskały to prawo w 1930 r.

Jako ostatnim w Europie prawa wyborcze przyznano Szwajcarkom (1970 r., ale jeden z kantonów ignorował je aż do 1990 r.), Portugalkom (1974 r.)mieszkankom Liechtensteinu (1984 r.).