POLITYKA

Sobota, 24 sierpnia 2019

Polityka - nr 4 (4) z dnia 2019-04-24; Pomocnik Historyczny. 2/2019. Dzieje wspólnej Europy. Wydanie II uzupełnione; s. 34-40

Wczoraj

Adam Szostkiewicz

Chrześcijańskie spoiwo

Przez wieki Europę spajało chrześcijaństwo. Jednak w naszych czasach nie ma już zasobów i środków, by pełnić taką rolę, a powrót do średniowiecznej christianitas jest raczej niemożliwy.

Christianitas. Cywilizacja chrześcijańska, christianitas, była wielkim osiągnięciem średniowiecznej Europy. W dziejach świata znane są kultury wyrosłe wokół imperialnych dworów, ale w Europie łacińskiej powstała w średniowieczu cywilizacja obejmująca całe społeczeństwo, od elit po masy ludowe, w dążeniu do chrześcijańskich ideałów.

W historii Europy wciąż pojawiały się projekty mające ją jakoś spoić kulturowo, duchowo, a nawet instytucjonalnie i politycznie. Badacz społecznej myśli Kościoła o. Maciej Zięba w eseju o Europie „Nieznane, niepewne, niebezpieczne?” stawia tezę, że trzem z nich można nawet przypisać konkretnych liderów. Projektowi religii postępu – Isaaka Newtona; projektowi społeczeństwa otwartego jako odpowiedzi na nazizm, faszyzm i stalinizm – Karla Poppera; a projektowi christianitas – Alkuina, angielskiego uczonego i prawdopodobnie mnicha z VIII w., doradcy Karola Wielkiego (art. s. 33). Wszystkie trzy projekty miały wymiar uniwersalistyczny.

Chrześcijańska wspólnota Europy. Na cesarza koronował Karola papież Leon III, co wzmocniło jego autorytet w oczach innych wł...