POLITYKA

Niedziela, 25 sierpnia 2019

Polityka - nr 8 (8) z dnia 2019-06-12; Pomocnik Historyczny. 4/2019. Dzieje Japonii; s. 102-107

Katarzyna Starecka

Ciężar dziewiątego artykułu

Stanowisko wobec spuścizny amerykańskiej okupacji, w szczególności pacyfistycznej konstytucji, jest do dziś jednym z podstawowych wyznaczników podziałów na japońskiej scenie politycznej. Burzliwe spory toczą się również wokół kwestii kształtowania świadomości historycznej oraz postaw patriotycznych.

Powojenny rewizjonizm. Jednym z efektów amerykańskiej okupacji (art. s. 98) był podział japońskiej elity politycznej na trzy liczące się grupy: socjalistów, początkowo faworyzowanych przez sztab gen. Douglasa MacArthura (postrzeganych jako siły demokratyczne); środowisko byłych urzędników skupionych wokół Yoshidy Shigeru, którzy w ramach rządów pośrednich byli realizatorami reform (w tym politycznych czystek); działaczy z przedwojennym stażem, przywróconych do aktywności publicznej w związku ze zmianą priorytetów Waszyngtonu wynikających z zimnej wojny. Ci ostatni, w tym Hatoyama Ichirō oraz Kishi Nobusuke, przystąpili w początkach lat 50. do rewizji reform zainicjowanych przez Amerykanów, domagając się m.in. zmian w ustawie zasadniczej. Postulowali przeredagowanie preambuły (przy zachowaniu zasad demokracji i idei wyrzeczenia się wojny agresywnej), przywrócenie cesarzowi statusu głowy państwa, ponowne rozpatrzenie kwestii praw i obowiązków obywateli, problemu samorządów lokalnych i funduszy publicznych. Jednak nade wszystko należało, ich zdaniem, zaznaczyć prawo Japonii do obrony w przypadku zbrojnej napaści. Art. 9 tejże konstytucji przewidywał bowiem, że „...