POLITYKA

Poniedziałek, 17 czerwca 2019

Polityka - nr 17 (17) z dnia 2018-12-05; Niezbędnik Współczesny. 4/2018; s. 100-106

WYWIAD NIEZBĘDNIKA

Jacek Żakowski

Co jest mądre?

W cyklu zapoczątkowanym rozmową z filozofem prof. Leszkiem Kołakowskim o tym, co jest w życiu ważne, tym razem pytamy psychologa prof. Wiesława Łukaszewskiego o to, jak nie być niemądrym i jak stawać się mądrzejszym.

JACEK ŻAKOWSKI: – Przychodzi do badacza pogubiony facet i pyta, co jest mądre w życiu?
WIESŁAW ŁUKASZEWSKI: – Przede wszystkim wolność i różnorodność.

Wolność jest mądra?
Wolność to wybór. Jej przeciwieństwem jest przymus. Można być mądrym w warunkach przymusu, jeśli się jest kontestatorem. Ale to nie zawsze się udaje.

Mądrze jest być kontestatorem?
Nie zawsze. Bo kontestacja jest formą zależności. On mówi „tak”, to ja mówię „nie”.

Totalna opozycja.
To nie musi być mądre.

Bo?
Bo mądrze jest dokonywać wyboru. A totalna niezgoda pozbawia nas wyboru – podobnie jak totalne podporządkowanie.

Wybieranie jest mądre, bo?
Bo za wyborem idzie różnorodność. Wybór jest spośród czegoś, a to wymaga porównań, ważenia.

Różnorodność jest mądra?
Zgoda na różnorodność jest mądra. Szacunek dla różnorodności jest mądry. Znienawidzony wokół nas relatywizm jest mądry.

Co jest ...

Co jest mądre w życiu?

Katalog Wiesława Łukaszewskiego:

• Wolność i różnorodność

A poza tym:

• relatywizm

• delikatność

• nie szkodzić innym zbytecznie

• dbać o interesy wspólnoty

• wiedza bogata, zróżnicowana, prawdziwa, nadmiarowa

• świadomość nieprzewidywalności

• postrzeganie uniwersalnego podobieństwa ludzi

• równoważenie sprzecznych interesów

• nie żerować i nie być żerem

• skromność

• dzielić się

• szerokie horyzonty umysłowe

• szacunek dla siebie i innych

• czasem pozwalać sobie na niemądrość

• nie wymagać nazbyt wiele od siebie i innych

• nie wszystko rozumieć i wybaczać

• nie wszystkim łamać sobie głowę

• nie wyznawać wartości, które nas przerastają

• myślenie do przodu, nie do tyłu

• nie wierzyć, że historia jest nauczycielką życia

• kooperacja

• nie koncentrować się na doraźnym efekcie

• robić to, co nas interesuje i sprawia przyjemność

• rozumieć, że różne sfery życia rządzą się różnymi regułami

• samokontrola, kiedy się wie, że jest ograniczona i czasem zawodzi

• sceptycyzm

• powstrzymywać się przed natychmiastowym działaniem

• słuchać innych, ale niekoniecznie być posłusznym

• umiar

• grać mądrego

• stawać się mądrym

Wiesław Łukaszewski jest psychologiem osobowości i motywacji, profesorem Uniwersytetów Zielonogórskiego i SWPS. Członek Polskiej Akademii Nauk, wieloletni przewodniczący Komitetu Nauk Psychologicznych PAN. Autor książek popularyzatorskich, ostatnio „Mądrość i różne niemądrości” (Wyd. Smak Słowa, 2018).