POLITYKA

Piątek, 18 stycznia 2019

Polityka - nr 4 (2436) z dnia 2004-01-24; s. 56-57

Kultura / Malarstwo

Piotr Sarzyński

Czekanie na ekstazę

W Siedlcach przechowywane jest dzieło wielkiego El Greca. Jeden z najcenniejszych obrazów w polskich zbiorach. Gdzie? Dokładnie nie wiadomo, bo od trzydziestu lat miejscowa kuria trzyma arcydzieło pod kluczem. Ale jest szansa, że w końcu je obejrzymy.

Swoje najcenniejsze pamiątki wystawiają na widok publiczny władze kościelne w Częstochowie i Krakowie. Radością podziwiania skarbów dzieli się z całym światem Watykan oraz tysiące kościołów i klasztorów na całym świecie. Z wyjątkiem Siedlec. Do „Ekstazy św. Franciszka” nie mieli i nie mają dostępu nawet naukowcy, konserwatorzy sztuki, dziennikarze. Gdy w 1991 r. w wielu krajach świętowano 450 rocznicę urodzin mistrza z Toledo, nasz obraz był chyba jedynym, który nie ujrzał światła dziennego. Odmówiono Zamkowi Królewskiemu w Warszawie, który chciał dzieło przez czas jakiś udostępnić publiczności. Nie pomogła interwencja ówczesnej minister kultury Izabelli Cywińskiej. A tak ładnie się zaczęło...

W 1964 r. Izabela Galicka i Hanna Sygietyńska z Instytutu Sztuki PAN prowadziły rutynową inwentaryzację zabytków kościelnych w powiecie sokołowskim. Wędrując od kościoła do kościoła, trafiły w końcu do monumentalnej neogotyckiej świątyni postawionej w Kosowie Lackim w 1907 r. ...

El Greco na aukcji

El Greco 1541–1614 był płodnym malarzem. Wiele jego dzieł znajduje się w muzeach, a mimo to coraz to nowe prace pojawiają się w handlu antykwarycznym. W ostatnim dziesięcioleciu na aukcjach oferowano ponad 20 pewnych prac artysty malowanych przeważnie farbami olejnymi na płótnie. Dominowała tematyka religijna. Wspaniały „Chrystus na krzyżu” osiągnął cenę 5,6 mln euro (2000 r.), zaś inna i mniejsza wersja tego samego tematu (43 x 28 cm) – 2,7 mln (1997 r.). Na początku lat 90. obrazChrystus odzierany z szatsprzedany został w Madrycie za równowartość 2,3 mln euro, a kilka lat później „Chrystus na krzyżu z pejzażem i jeźdźcem” osiągnął w Nowym Jorku bardzo podobną cenę – 2,1 mln dol. Nawet za niewielki obrazek (16 x 21 cm) „Ucieczka do Egiptu” zapłacono w 2000 r. prawie 2 mln euro. Wysokie kwoty trzeba było także wyłożyć za jego wyobrażenia świętych – „Św. Paweł” – 1,4 mln dol., „Św. Franciszek klęczący w modlitwie– 1,2 mln dol., „Św. Franciszek i brat Lew w modlitwie – 1,8 mln euro.

Źródło: Adam Konopacki, „Art-Konsultant”

Obraz (fragment)

Pleban, co wpierw na blachę chciał wymienić obraz,
By pokryć dach kościoła – dzisiaj się wykręca,
Niech zostanie – powiada – dla parafian dobra
(rola powiatowego, lecz zawsze Lorentza)
Widząc tyle taksówek, zjeżdżających z miasta
Aktywiści miejscowi przyszli na plebanię
Z nimi weszła do izby ich troska sumiasta:
Rozchodzi się o drogę. Od lat w kiepskim stanie
Powódź była... Naprawa ciągle się odwleka.
Z irytacji – przywódcy przeszedł grzmiący bas w alt –
Teraz kiedy już mamy świętego El Greca
Należy nam się chyba przepisowo asfalt!
W sokołowskim powiecie
We wsi Lacki Kosów
OBRAZ
Może El Greca?
Może naszych losów...

Ryszard Marek Groński, „Szpilki, 1967