POLITYKA

Niedziela, 26 maja 2019

Polityka - nr 4 (4) z dnia 2013-04-17; Niezbędnik Inteligenta. Zrozumieć mózg; s. 50-51

Mózg pod mikroskopem

Krzysztof Szymborski

Czy mózg odpoczywa

Co się dzieje w mózgu, gdy nie jest zajęty jakimś zadaniem umysłowym? Wbrew pozorom – nie leniuchuje.

Jeden z najbardziej wpływowych francuskich filozofów XIX w. Auguste Comte, zastanawiając się nad granicami ludzkiego poznania, doszedł do wniosku, że przykładem wiedzy, która nigdy nie będzie nam dostępna, jest skład chemiczny gwiazd. Już jednak kilkadziesiąt lat później astronomowie zaczęli identyfikować występujące na Słońcu pierwiastki na podstawie badań spektroskopowych. Dziś skład chemiczny kosmosu jest dość dobrze znany. Nauka zdołała pokonać nieprzeniknione, zdawać by się mogło, bariery poznawcze nie tylko w badaniach świata zewnętrznego, lecz także naszych myśli. Od kilkudziesięciu lat neurofizjolodzy dysponują nowoczesnymi instrumentami, pozwalającymi obserwować procesy zachodzące w naszym mózgu. Niektórzy twierdzą, że niebawem będzie można czytać ludzkie myśli.

Po pokonaniu jednej bariery poznawczej pojawia się jednak zwykle następna, jeszcze trudniejsza do przekroczenia. Kiedy astronomowie mogli już badać skład chemiczny ciał niebieskich, okazało się, że rozrzucone po Wszechświecie gwiazdy, planety i międzygalaktyczny gaz to tylko 4 proc. jego masy – resztę stanowi niedostępna bezpośredniej obserwacji (choć manifestująca swą obecność wytwarzanym polem grawitacyjnym) ciemna ...