POLITYKA

Niedziela, 19 maja 2019

Polityka - nr 20 (2401) z dnia 2003-05-17; s. 38-40

Gospodarka / Wolontariusze

Ryszarda Socha

Darmowy zaciąg

Żeby zdobyć zawodowe szlify albo wzbogacić c.v., młodzi ludzie coraz częściej pracują bez wynagrodzenia. Jeśli w firmie – jest to nielegalne. Jeśli w organizacji non-profit lub administracji publicznej – zyskują zaszczytne miano wolontariusza.

Największym wzięciem cieszą się nowoczesne firmy o renomowanej marce, polskie filie znanych zagranicznych koncernów. Młodzi ludzie opowiadają o nieodpłatnej pracy na przykład w IBM Polska. To dla nich rodzaj inwestycji takiej samej jak w edukację. – Rzeczywiście, sporo osób zgłasza się do nas i chce pracować choćby nieodpłatnie – mówi Barbara Socha, rzecznik prasowy IBM. – Część z nich dostaje szansę, ale płacimy im. Inna sprawa, że są to kwoty niewygórowane. Gdy ktoś jest naprawdę dobry, a mamy etat, to po pewnym czasie jest normalnie zatrudniany.

Podczas styczniowego spotkania przedstawicieli stu firm z ministrem Jerzym Hausnerem poruszył tę kwestię Jarosław Pachowski, prezes Polkomtela SA. „Wielu młodych, wykształconych ludzi – mówił – ceni sobie pracę nawet za darmo, ponieważ doświadczenie zdobyte w dobrej firmie, które można potem wykazać w c.v., jest dla nich ważniejsze niż kilkaset złotych wymuszonych prawodawstwem”. „Stawiam (...) stanowcze weto – replikował minister Hausner – gdy pan prezes Pachowski namawia do pracy za darmo. ...

Praca bez płacy

*Kodeks pracy (kp) nie przewiduje możliwości pracy nieodpłatnej. Osoba, która podpisała umowę o pracę bezwzględnie musi otrzymać wynagrodzenie. Artykuł 84 kp stanowi, iż „pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę”. Terminowa i prawidłowa wypłata wynagrodzenia należy do podstawowych obowiązków pracodawcy (art. 94 pkt 5).

*W Polsce jedyną regulacją odnoszącą się wprost do pracy wolontariuszy było dotąd rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 1 września 2000 r. w sprawie placówek opiekuńczo-wychowawczych. Paragraf 22 tego rozporządzenia określa zasady, na których wolontariusze mogą pracować w placówkach zajmujących się dziećmi częściowo lub całkowicie pozbawionymi opieki rodziców. Jednakże wolontariusze pracują na rzecz wielu instytucji i organizacji, których wspomniane rozporządzenie nie dotyczy. Wprawdzie kodeks pracy nie zezwala na pracę nieodpłatną, ale kodeks cywilny stwarza możliwość takiej pracy na zasadach umowy zlecenia według wzoru opisanego w art. 734–751. Artykuł 735 par. 1 stwierdza bowiem, iż wynagrodzenie należy się tylko wtedy, gdy nie ustalono wcześniej, że umowa będzie wykonywana nieodpłatnie. Ten typ umowy sugerują organizacjom centra wolontariatu oraz Ministerstwo Gospodarki i Polityki Społecznej.

*Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie 29 kwietnia br. została przekazana do podpisu prezydentowi. Zezwala ona na nieodpłatne wykonywanie pracy na rzecz organizacji pozarządowych (z wyłączeniem partii politycznych, związków zawodowych, organizacji pracodawców, samorządów zawodowych) oraz jednostek organizacyjnych podległych organom administracji publicznej lub nadzorowanych przez te organy (z wyłączeniem działalności gospodarczej prowadzonej przez te jednostki). Ustawa ta określa obowiązki podmiotów, które korzystają z pracy wolontariuszy. Należy do nich między innymi zapewnienie wolontariuszowi bezpiecznych i higienicznych warunków wykonywania świadczeń oraz pokrywanie kosztów podróży służbowych i diet na zasadach takich, jakie obowiązują pracodawców wobec pracowników. Z owych kosztów wolontariusz może w formie pisemnej zwolnić korzystającego z jego pracy. Ponadto wolontariuszowi mogą (ale nie muszą) przysługiwać świadczenia zdrowotne. Należą mu się natomiast świadczenia z tytułu wypadku przy pracy. Wolontariuszowi, który wspomaga organizację dłużej niż miesiąc, trzeba zapewnić ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków.