POLITYKA

środa, 20 marca 2019

Polityka - nr 20 (3160) z dnia 2018-05-16; s. 62-64

Historia

Wiesław Władyka

Druga Rzeczpospolita w objęciach PRL

Władze Polski Ludowej wykorzystywały rocznice odzyskania niepodległości w 1918 r., aby narzucić społeczeństwu swoją interpretację. Przykrawany obraz II RP wpisywał się w kolejne etapy realnego socjalizmu.

Na VII Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich we Wrocławiu we wrześniu 1948 r. dziejami II RP się nie zajmowano, mimo że odbył się on tuż przed 30. rocznicą odzyskania niepodległości. Historycy wyraźnie unikali interwencji w świat polityki, w którym ostre oceny Polski przedwrześniowej dominowały (nie tylko w kraju, także na emigracji) i należały do rytualnych zaklęć epoki (zresztą obowiązywał wówczas dekret zapowiadający sąd nad winnymi klęski wrześniowej i faszyzacji ustroju).

W latach 1949–55, w okresie intensywnego stalinizmu, wizerunek II RP składał się z kilku ostrych, grubych linii: nie znajdywano w niej żadnych wydarzeń pozytywnych; twierdzono, że kraj w każdej dziedzinie przeżywał głęboki regres. Cechą tej narracji było całkowite odpersonalizowanie; KPP występowała jako siła bezosobowa, działająca w imieniu i na rzecz klasy robotniczej (przypomnijmy, że KPP została, po rozwiązaniu przez Stalina w 1938 r., oficjalnie zrehabilitowana dopiero w lutym 1956 r. na XX Zjeździe KPZR, dlatego też jej liderzy ...