POLITYKA

Niedziela, 25 sierpnia 2019

Polityka - nr 5 (5) z dnia 2016-05-11; Ja My Oni. Poradnik Psychologiczny Polityki. Tom 22. Dusza i ciało; s. 74-76

Słabości i choroby

Agnieszka Sowa

Dusza choruje, ciało woła

Ból kręgosłupa, torsje, bezsenność – czy tak właśnie mogą objawiać się depresja lub zaburzenia lękowe

Kiedy pogotowie przywiozło Annę do szpitala (straciła przytomność za kierownicą i prawie wjechała w przystanek autobusowy), lekarze podejrzewali anoreksję. Miała 37 lat i ważyła 42 kg przy wzroście 167 cm. Wtedy pokazała im skierowanie na operację. Chorowała już od dwóch lat. Zaczęło się od zwykłej niestrawności, która nie chciała ustąpić. Rentgen przeglądowy, USG, gastroskopia, pasaż jelitowy, kolonoskopia, tomografia. Stwierdzono zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego z cechami podniedrożności. Ale żadne z badań nie przyniosło odpowiedzi na pytanie, dlaczego ma bóle brzucha, wzdęcia, gazy, czasem wymioty albo zaparcia na zmianę z biegunkami. I stawiające się jelito, co wyglądało makabrycznie: jej wzdęty brzuch nagle zaczynał się ruszać, wyłaniał się „obcy”, jak mówiła, chwilę wystawał, potem się chował. Zupełnie jakby była w zaawansowanej ciąży i dziecko wypchnęło nóżką czy rączką brzuszne powłoki. Ale ona w ciąży nie była. Wykluczono także schorzenia ginekologiczne, pasożyty, wrzody żołądka, nowotwór. Diagnoza: nawracające epizody podniedrożnoś...

Co to może być

Systematyka zaburzeń, które dają objawy psychiczne i somatyczne zarazem

1. Zaburzenia występujące pod postacią (maską) somatyczną, zwane też somatopodobnymi lub somatoformicznymi

zaburzenie somatyzacyjne (określane też jako zaburzenia z somatyzacją): liczne, różnorodne, nawracające i często zmieniające się objawy fizyczne, które mogą dotyczyć wszystkich części ciała i układów, które utrzymują się od co najmniej dwóch lat. Wg DSM IV do rozpoznania tego zaburzenia muszą występować dolegliwości bólowe z co najmniej czterech różnych miejsc ciała lub zaburzenia funkcji z różnych miejsc, do tego co najmniej dwie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i co najmniej jeden objaw związany z funkcjami seksualnymi i z układem nerwowym. Chorzy leczą się tyle intensywnie (liczne konsultacje specjalistyczne, badania i zabiegi, nawet operacje), co nieskutecznie. Wszystkie badania wykluczają somatyczne przyczyny dolegliwości. Do psychiatry trafiają zazwyczaj dopiero po kilku latach. W zaburzeniu tym występują na ogół objawy depresyjne, lęk, trudności w funkcjonowaniu społecznym i rodzinnym. Uważa się, że wszystkie przypadki zaburzenia z somatyzacją rozpoczynają się przed 30. rokiem życia. Częściej dotyczą kobiet niż mężczyzn;

zaburzenie hipochondryczne (np. nerwica hipochondryczna, nozofobia, czyli lęk przed zachorowaniem): chorzy są przekonani, że cierpią na jedną lub więcej poważnych chorób somatycznych. Zgłaszają objawy dotyczące jednego lub dwóch narządów czy układów, które jednak tylko oni postrzegają jako patologiczne. Nie mają rzeczywistych objawów chorobowych. Często z zaburzeniem tym wiąże się depresja i lęk

zaburzenia autonomiczne (wegetatywne) występujące pod postacią somatyczną: zgłaszane objawy dotyczą układów kontrolowanych przez autonomiczny układ nerwowy: układu krążenia (nerwica serca), pokarmowego (nerwica żołądka), oddechowego (psychogenna hiperwentylacja i czkawka), moczowo-płciowego (psychogenny częstomocz). Dolegliwości można podzielić na obiektywne (przyśpieszony oddech i bicie serca, pocenie się, zaczerwienienie, drżenie, lęk i obawy przed chorobą somatyczną) oraz subiektywne (wędrujące bóle, pieczenie, uczucie ciężaru i ucisku, wzdęcia). Często zaburzeniom towarzyszy lęk lub depresja;

uporczywe bóle psychogenne: silny ból, którego nie można wytłumaczyć zaburzeniami fizjologicznymi ani chorobami somatycznymi. Występuje w związku z konfliktem emocjonalnym lub problemami natury psychospołecznej. Często dotyczy kręgosłupa, mięśni, głowy.

2. Somatyczna, nietypowa, manifestacja depresji (dawniej zwana depresją maskowaną): w przebiegu choroby dominują objawy fizyczne, najczęściej bóle głowy, kręgosłupa i objawy ze strony przewodu pokarmowego. Są tak nasilone, że pacjent przypisuje im obniżenie nastroju, przygnębienie i lęk.

3. Zaburzenia psychosomatyczne w odróżnieniu od zaburzeń pod postacią somatyczną są chorobą somatyczną (cielesną), którą wywołują w głównej mierze czynniki psychologiczne lub są one równie istotne jak uwarunkowania biologiczne. Np. nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa czy wrzodowa.