POLITYKA

Sobota, 20 lipca 2019

Polityka - nr 8 (8) z dnia 2019-06-12; Pomocnik Historyczny. 4/2019. Dzieje Japonii; s. 29

Jędrzej Greń (AK)

Etos samuraja

Co tu prawdą, co literackim wyobrażeniem?

Ideał wojownika. Na obraz japońskich wojowników składają się: etos wyrosły na konfucjańskich zasadach wierności wobec pana, rycerskie ideały obecne od XIII w. w eposach wojennych, rzeczywista pozycja samurajów po przekształceniach w okresie Edo, które stały się kluczem do zyskania przez nich politycznej kontroli, a w końcu wyobrażenia zawarte w pracach współczesnych, takich jak niezwykle popularna, choć historycznie przekłamana książka Nitobe Inazō „Bushidō” czy filmy Kurosawy Akiry.

Pierwszym wartym odnotowania dziełem zaliczanym do kategorii opowieści wojennych jest „Heike monogatari” (Opowieść o rodzie Taira). Ten wywodzący się z tradycji ustnej utwór, którego tekst został ustalony pod koniec XIV w., sławi waleczność samurajów, dla których honor i lojalność wobec pana oraz powinności stanowiły najwyższe cnoty. Szczególną rolę odgrywa w nim młody Minamoto no Yoshitsune, ideał wojownika.

Istotnym elementem samurajskiego etosu była genealogia rodowa, z dużą przesadą unieśmiertelniona na zwojach „Heike monogatari”. Podczas walki wojownicy wykrzykują tam długie kwestie, w których ...