POLITYKA

Piątek, 24 maja 2019

Polityka - nr 36 (2468) z dnia 2004-09-04; s. 50-51

Świat / Rosja

Witalij PortnikowJerzy Malczyk  [tłum.]

Federacja Spółka Akcyjna

Czy Federacja Rosyjska rozpadnie się tak, jak kiedyś rozpadł się Związek Radziecki? Elity polityczne traktują ją trochę jak spółkę akcyjną. Podział na mniejsze, ale zyskowniejsze, firmy może się po prostu opłacić.

Kiedy pod koniec lat 60. ubiegłego wieku radziecki dysydent Andriej Amalrik w proroczej pracy „Czy Związek Radziecki przetrwa do roku 1984?” ośmielił się przepowiedzieć rychły krach własnego kraju, swoim moskiewskim sąsiadom i opiekunom z KGB zapewne wydał się umysłowo chory. O tekście Amalrika przypomniano sobie dopiero wtedy, gdy Związek Radziecki zbliżał się do kresu istnienia. Amalrik pomylił się co do daty, trochę pomylił się co do przyczyn, ale – co z tego najważniejsze – nie pomylił się co do skutków, ku wielkiemu ogólnemu zdumieniu.

W Związku Radzieckim zawsze istniały słabe punkty, które sygnalizowały, że prędzej czy później wszystko się rozsypie. Pamiętam swoje pierwsze wrażenia z pobytu w republikach bałtyckich. Odwiedziłem je będąc jeszcze uczniem, na początku lat 80., i nieoczekiwanie dla siebie odkryłem tam inny świat. Inny od wszystkiego, do czego przywykłem w Rosji, do tego stopnia, iż stało się dla mnie jasne: tamten świat nie może istnieć w obrębie jednego ...

Wielka mozaika

Federacja Rosyjska jest największym państwem powstałym po rozpadzie Związku Radzieckiego. W jej skład wchodzi obecnie 89 jednostek federalnych: 21 republik (największą z nich jest Republika Sacha zwana Jakucją – 3103 tys. km kw., a najmniejszą Republika Inguszetia, najliczniej zamieszkaną zaś Republika Boszkortostan ze stolicą w Ufie), 6 krajów, 49 obwodów, 1 obwód autonomiczny, 10 okręgów autonomicznych oraz dwa miasta o znaczeniu federalnym (Moskwa i Sankt Petersburg). Taki układ administracyjny jest wynikiem wieloletniego procesu, a formalnie został zatwierdzony w 1991 r., gdy Rosja ogłosiła niepodległość. Wciąż jednak granice między jednostkami administracyjnymi są płynne. Putin wprowadza politykę łączenia ich w większe całości.

O tym, jak wielobarwna jest Federacja Rosyjska, świadczy fakt, że na jej terytorium zamieszkuje ponad sto różnych narodów i narodowości. Oprócz Rosjan (81,5 proc.) mieszkają tutaj ludy z grupy turkojęzycznej: Tatarzy (5,5 mln), Baszkirowie i Czuwasze zgrupowani w rejonie Nadwołżańskim, szczególnie w Republice Tatarstan i Baszkortostan. Znaczącą grupę stanowią również ludy pochodzenia ugrofińskiego: Mordwinowie, Maryjczycy, Udmurdowie, Karelowie i Komiacy. Wschodnią Syberię i Daleki Wschód zamieszkują m.in. Buriaci (0,4 mln), Jakuci, Tuwiańczycy, Chakasowie i Ałtajczycy, a Kaukaz Północny to istna mozaika etniczna – dominują tu Czeczeńcy, Dagesteńczycy i Osetyńcy.