POLITYKA

Poniedziałek, 26 sierpnia 2019

Polityka - nr 44 (2780) z dnia 2010-10-30; s. 40-45

Raport / Europejski Wskaźnik Rozwoju 2010

Cezary Kowanda

Gdzie my, gdzie oni

Biedniejsi gonią bogatszych – to nie tylko zaklęcia głoszone przez unijną biurokrację, to także rzeczywistość potwierdzana przez statystyki. Zaciera się podział na stare i nowe państwa członkowskie, choć na pewno wolniej, niżbyśmy chcieli.

Luksemburg i Łotwa to dwa bieguny Unii Europejskiej według nowej edycji przygotowanego przez POLITYKĘ Europejskiego Wskaźnika Rozwoju 2010. Na początku 2008 r. po raz pierwszy sporządziliśmy ranking 27 krajów członkowskich. Wzięliśmy pod uwagę 25 różnych kryteriów – zaczynając od bezrobocia, inflacji i wielkości produktu krajowego brutto na osobę, przez publiczne wydatki na edukację i ochronę zdrowia, nierówności w dochodach i gęstość autostrad, aż po czytelnictwo prasy codziennej, odsetek korzystających z Internetu, a nawet liczbę morderstw i samobójstw. Chodziło nam bowiem nie tylko o twarde ekonomiczne dane, ale też wskaźniki nieco mniej oczywiste, a również decydujące o jakości życia każdego Europejczyka. Po niespełna trzech latach powracamy do naszego pomysłu, mając w ręku najświeższe statystyki, i sprawdzamy, jak wiele przez ten czas w Unii Europejskiej się zmieniło. Patrz: tabela s. 44–45.

Pierwsze wnioski? Mimo kryzysu i załamania gospodarczego w wielu nowych krajach członkowskich, bilans naszego rankingu jest dla Polski i ...

Metodologia

Ranking obejmuje 25 kryteriów. Dla każdego z nich wyłaniamy zwycięzcę, który otrzymuje 100 pkt. Do zdobycia jest zatem maksymalnie 2500 pkt. Istnieją dwie kategorie kryteriów – takie, w których wartość największa jest najlepsza (np. długość życia, wartość PKB, wydatki na edukację), i takie, w których wartość najmniejsza jest najlepsza (np. współczynnik Giniego, śmiertelność niemowląt).

• Jeśli dla danego kryterium „im więcej, tym lepiej”, to:Liczba punktów państwa X = (dane dla państwa X/dane dla państwa najlepszego w danym kryterium) x100.

• Jeśli dla danego kryterium „im mniej, tym lepiej”, to:Liczba punktów państwa X = (dane dla państwa najlepszego w danym kryterium/dane dla państwa X) x100.

Ostateczny wynik każdego państwa w ogólnym rankingu to suma punktów uzyskanych za wszystkie 25 kryteriów.

 

Wyjątki:

• Wyjątek stanowi inflacja. Próbując pogodzić wytyczne Europejskiego Banku Centralnego i Rady Polityki Pieniężnej, za najlepszy wskaźnik przyjęliśmy 2 proc. w skali roku. Za taki wynik państwo otrzymuje 100 pkt. Każde odchylenie (w górę albo w dół – niektórzy mają przecież deflację) o 0,1 proc. to utrata 1 pkt. Przykładowo inflacja wynosząca 3 proc. oznacza 90 pkt (odchylenie o 1 proc.).

• Gdy brakuje danych dla któregokolwiek z państw, wyliczamy dla niego średnią z pozostałych państw przy danym kryterium. Takie dane w tabeli są zaznaczone kursywą.

• Rozwody – na Malcie jest ich 0, bo są zakazane. W związku z tym za najlepszy kraj uznano Irlandię (najmniej rozwodów wśród pozostałych 26 państw), która dostała 100 pkt, a inne państwa wyliczane były w stosunku do Irlandii. Malta dostała automatycznie też 100 pkt, ale poza tym nie brała udziału w żadnych wyliczeniach dla tej kategorii.

 

W porównaniu z poprzednią edycją wprowadziliśmy następujące zmiany:

• Zmieniliśmy metodę wyliczania punktów za inflację. Ponadto, zamiast kategorii „Udział w dochodach 20 proc. najbiedniejszych” (brak aktualnych danych) pojawiła się kategoria „Zagrożeni ubóstwem”. Aby porównać oba rankingi, Europejski Wskaźnik Rozwoju 2008 został ponownie policzony, z uwzględnieniem zarówno tej nowej kategorii (użyliśmy dla niej danych z 2006 r.), jak i przyjętej od tej edycji formuły wyliczania punktów za inflację.

• Drobne modyfikacje nastąpiły w innych kategoriach: PKB na osobę liczymy teraz jako procent średniej unijnej, a nie sumę w dolarach, zamiast nakładu prasy codziennej, mamy liczbę sprzedanych lub rozdanych egzemplarzy. Zamiast publicznych wydatków na ochronę zdrowia jako procent PKB, mamy rządowe wydatki na ten sam cel, ale jako procent budżetu. Dzięki tym zmianom możemy użyć najświeższych danych, a równocześnie nadal porównywać nowy ranking z poprzednim.

• W przypadku większości kategorii źródłem danych jest Eurostat, a nie jak poprzednio Human Development Report. Dzięki temu również ranking może być bardziej aktualny.

 

Wskaźnik Wolności Gospodarczej jest ustalany corocznie przez „The Wall Street Journal” i „Heritage Foundation” na podstawie 50 czynników, obejmujących m.in. warunki makroekonomiczne, regulacje prawno-podatkowe, funkcjonowanie administracji publicznej.

Indeks Percepcji Korupcji jest sporządzany przez międzynarodową organizację Transparency International i mierzy postrzeganie poziomu korupcji w sektorze publicznym w poszczególnych krajach. Opracowywany na podstawie kilkunastu badań eksperckich i biznesowych. Skala rozciąga się od 0 (wysoko skorumpowany) do 10 (niski poziom korupcji).

Współczynnik Giniego, zwany też wskaźnikiem nierówności społecznej, służy w statystyce do opisu rozwarstwienia dochodów osiąganych przez społeczeństwo. Nazwa pochodzi od statystyka, który wskaźnik stworzył. Skala zawiera się w granicach od 0, oznaczającego pełny egalitaryzm (gdyby wszyscy osiągali identyczne dochody), do 100 – skrajnego rozwarstwienia (gdyby cały dochód przypadał tylko jednej osobie).

Indeks demokracji – wskaźnik opracowywany przez brytyjski tygodnik „The Economist”, tworzony na podstawie oceny swobód obywatelskich, działalności rządu, aktywności społecznej, kultury politycznej. Maksymalna wartość to 10.

Indeks edukacji stanowi element Indeksu Rozwoju Społecznego, corocznego badania prowadzonego przez ONZ. Mierzy on w poszczególnych krajach stopień analfabetyzmu, poziom scholaryzacji, udział osób z wykształceniem podstawowym, średnim i wyższym.

Zadowolenie z życia – wskaźnik zwany też indeksem szczęśliwej planety, opracowywany corocznie przez New Economics Foundation. Opiera się na założeniu, że pieniądze szczęścia nie dają. Mierzy więc subiektywne społeczne odczucie zadowolenia z życia, przeciętną długość życia, stan środowiska naturalnego, co – jak się okazuje – nie pokrywa się z rankingiem zamożności.

Jakość życia w stolicy – wskaźnik opracowywany przez firmę Mercer, oceniający standard życia i warunki rozwojowe, jakie oferują stolice oraz największe miasta świata. Miastem odniesienia jest Nowy Jork, dla którego wskaźnik wynosi 100.

Lista kryteriów i źródła danych wykorzystanych w Raporcie, a także tabela uwzględniająca wyliczenia punktowe dla poszczególnych wskaźników dostępne są na stronie: www.polityka.pl/polska w unii

Załączniki

  • Europejski Wskaźnik Rozwoju 2010

    Europejski Wskaźnik Rozwoju 2010