POLITYKA

Niedziela, 25 sierpnia 2019

Polityka - nr 29 (2563) z dnia 2006-07-22; s. 63-65

Historia / Obóz socjalistyczny

Jerzy Kochanowski

Gimnastyka w bloku

Drugiej rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej towarzyszyły rozliczne bilanse i oceny. Warto przypomnieć, że przez kilka dziesięcioleci przekonywano nas o istnieniu innej wspólnoty – państw socjalistycznych – i spróbować spojrzeć na nią z nieco innej, bardziej codziennej perspektywy.

Jeżeli kręgosłup wspólnoty państw socjalistycznych tworzyły radzieckie czołgi i rakiety, to aortą był rurociąg Przyjaźń, którym ropa naftowa płynęła z ZSRR do Polski, NRD, Węgier i Czechosłowacji. Rosyjski dyktat energetyczny nie jest wynalazkiem nowym i również przed 1989 r. obawa przed zakręceniem kurka spędzała sen z powiek niejednej ekipie, skutecznie powstrzymując dalej idące zapędy autonomiczne. Rura ze wschodu była na tyle istotna, że we wszystkich państwach, które zaopatrywała, krążył identyczny dowcip, podający w wątpliwość, w jakim naprawdę kierunku płynie w niej ropa.

Warto od razu zwrócić uwagę na zjawisko w niezwykły sposób integrujące społeczeństwa państw socjalistycznych – na dowcipy polityczne, które były doskonałym probierzem nastrojów społecznych. Niektóre były wręcz powielane i tylko dopasowywane do specyfiki danego kraju. Jeżeli w Polsce milicjant prosił o azyl polityczny w Peweksie (sieć sklepów dewizowych, kupowało się w nich nie za&...

Wspomnień dar

W Instytucie Historycznym UW realizowany jest międzynarodowy projekt badawczy poświęcony nieoficjalnym kontaktom społeczeństw państw socjalistycznych 1956–1989. Kontakty takie z natury rzeczy pozostawiają nikłe ślady w źródłach pisanych, stąd apel do Państwa o podzielenie się z nami własnymi doświadczeniami i wspomnieniami. Czekamy na opisy kontaktów, zarówno kulturalnych, jak handlowych (ale i wszelkich innych, odbiegających od propagandowych stereotypów) z obywatelami Bułgarii, NRD, Węgier, Czechosłowacji, ZSRR, Rumunii. Za każde świadectwo będziemy niezmiernie wdzięczni.

Prof. Włodzimierz Borodziej, prof. Jerzy Kochanowski, Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa
j.p.kochanowski@uw.edu.pl
borodziej@yahoo.co.uk