POLITYKA

Wtorek, 23 lipca 2019

Polityka - nr 22 (2707) z dnia 2009-05-30; Polityka. Pomocnik historyczny. Nr 2 (13); s. 16-19

Jarosław Włodarczyk

Gwiezdne adresy

Jak się Galileusz o granty starał

Nawet tak wielcy uczeni jak Galileusz i Kepler, by bronić swych dzieł, musieli uciekać się do dworskiej uniżoności bądź posiąść sztukę pisania stosownych listów dedykacyjnych.

ONZ uznała 2009 r. za godny miana Międzynarodowego Roku Astronomii. Czterysta lat temu bowiem Johannes Kepler (1571–1630) przedstawił prawa rządzące ruchem planet, Galileusz (1564–1642) zaś udowodnił, że ciała niebieskie są inne – bardziej materialne i liczniejsze – niż sądzono wcześniej.

Astronomia elips narodziła się dzięki wybitnym zdolnościom matematycznym Keplera i dostępowi, jaki uzyskał do najdokładniejszych danych obserwacyjnych swojej epoki. Nowe opisanie ciał niebieskich i ich miejsca w kosmosie stało się możliwe za sprawą wynalazku lunety, którą Galileusz, znawca i konstruktor przyrządów naukowych, potrafił udoskonalić i wykorzystać w niekonwencjonalny sposób.

Matematyk z Padwy

Gdy wynaleziona w połowie 1608 r. w Niderlandach luneta zadziwiała i bawiła Europę, Galileusz był profesorem matematyki na uniwersytecie w Padwie. O nowym przyrządzie, powiększającym czterokrotnie odległe rzeczy, usłyszał w maju 1609 r. Szybko zdał sobie sprawę, że luneta, umiejętnie wykorzystana, może odmienić jego ziemski żywot.

Galileusz miał wówczas 45 lat i pędził w miarę ustabilizowane życie obywatela ...

~Jarosław Włodarczyk jest historykiem astronomii, docentem w Instytucie Historii Nauki PAN w Warszawie; wykłada historię nauki na UMCS w Lublinie i Uniwersytecie Warszawskim. Autor takich książek, jak „Księżyc w nauce XVII w.”, „Sherlock Holmes i kod wszechświata”, „Astrologia. Historia, mity, tajemnice”. Opatrzył komentarzem i wydał przekład „Snu” Keplera; na ten rok przygotowuje pierwszą polską edycję „Gwiezdnego posłania” Galileusza.