POLITYKA

Czwartek, 23 maja 2019

Polityka - nr 26 (2560) z dnia 2006-07-01; s. 60-62

Kultura / Literatura

Aleksander Kaczorowski

Japończycy nie z tego świata

Kim jest ten tajemniczy japoński pisarz, o którym ostatnio tyle się mówi? Autorem best-sellerów, pisarzem o wyobraźni godnej Franza Kafki i kandydatem do literackiego Nobla. Nazywa się Haruki Murakami.

W 2004 r. literacką nagrodę Nobla otrzymała Elfriede Jelinek, wyróżniona pół roku wcześniej Nagrodą Franza Kafki (przyznawaną przez międzynarodowe jury w Pradze). Wiosną 2005 r. laureatem tej praskiej nagrody został Harold Pinter. Wiosną tego roku otrzymał ją japoński prozaik Haruki Murakami. A zatem Nobel blisko.

Haruki Murakami (1949 r.) jest dziś najpoczytniejszym pisarzem japońskim na świecie, a zarazem jednym z trzech gigantów prozy japońskiej o międzynarodowej renomie, obok noblisty Oe Kenzaburo (1935 r.) i Yukio Mishimy (1925–1970), wybitnego pisarza i nacjonalisty, który, po nieudanej próbie zamachu stanu w listopadzie 1970 r., popełnił seppuku.

Mishima i Murakami – to całkowite przeciwieństwa. Autor „Norwegian Wood” nie wydaje się przywiązany do jakichkolwiek japońskich tradycji, najlepsze książki napisał podczas pobytów w USA i we Włoszech, a jednym z kluczowych wątków „Kroniki ptaka nakręcacza” uczynił przemilczane w swojej ojczyźnie masakry Chińczyków. Mimo to – a może właśnie dlatego – jest niezwykle popularny w&...

Murakami po polsku

Stronniczy przewodnik po książkach Haruki Murakamiego:

* * * * „Przygoda z owcą” (1982, MUZA 2003) – najwcześniejsza i najbardziej zabawna spośród tłumaczonych na polski powieści Murakamiego; bohater poszukuje owcy o paranormalnych cechach, która rządzi współczesną Japonią, wcielona w lidera prawicy kontrolującego świat reklamy i mediów; lektura znacznie lepsza, niż można by sądzić z opisu.

* * * * „Koniec Świata i Hard-boiled Wonderland” (1985, MUZA 2004) – opowieści niesamowitych ciąg dalszy; nudzić się przy tym nie sposób.

* * * * * * „Norwegian Wood” (1987, MUZA 2006) – jedyna całkowicie realistyczna powieść w dorobku pisarza, tłumaczona na ponad 30 języków; od niej zaczęła się jego światowa sława. Historia niespełnionej miłości dwojga studentów u schyłku lat 60. Uwaga: wrażliwi czytelnicy nie mogą się po niej pozbierać tygodniami. I natychmiast sięgają po inne książki autora.

* * * * „Tańcz, tańcz, tańcz” (1988, MUZA 2005) – powrót do świata halucynacji i urojeń, swoista kontynuacja „Przygody z owcą”.

* * * „Na południe od granicy, na zachód od słońca” (1992, MUZA 2003) – bardzo, bardzo smutne.

* * * * * „Kronika ptaka nakręcacza” (1995, MUZA 2004) – bezwględne arcydzieło, najlepsza powieść Murakamiego, praktycznie nie do streszczenia. Mimo to spróbujmy: bohaterowi ginie kot, potem opuszcza go żona, poznaje za to 16-latkę, która nazywa go ptakiem nakręcaczem. To nazwa ptaka, który wydaje dźwięk przypominający nakręcanie sprężyny; kiedy odzywa się, niewidoczny w konarach drzewa, wydaje się, jakby nakręcał cały świat. Pewnego dnia ptak znika, a świat bohatera staje na głowie.

* * * „Sputnik Sweet-heart” (1999, MUZA 2003) – on kocha ją, ale ona kocha inną; można przeczytać.

* * * * * „Wszystkie boże dzieci tańczą” (1998, MUZA 2006) – zbiór opowiadań z trzęsieniem ziemi w Kobe w tle. Dobre; szkoda, że krótkie.