POLITYKA

środa, 20 marca 2019

Polityka - nr 5 (3196) z dnia 2019-01-30; s. 65

Nauka

Przemek Berg

Kolory ducha

Kosmiczny Teleskop Hubble’a umożliwił wejrzenie w odległe mgławice. Wykonane za jego pomocą zdjęcia są znakomitym źródłem informacji dla astronomów. Ale też zachwycają.

Kasjopeja to stosunkowo nieduża, okołobiegunowa konstelacja nieba północnego. Z Polski widoczna jest przez cały rok. Ma charakterystyczny kształt nieco wahniętej litery „W”. Na środkowym wierzchołku leży jej najjaśniejsza gwiazda – oddalona od Ziemi o ok. 550 lat świetlnych Gamma Casiopeiae. Była ona jedną z kilkudziesięciu, jakich do astronawigacji używali uczestnicy programu Apollo. Tę swoją przewodniczkę nazwali Navi.

To ogromna młoda gwiazda o typie widmowym BO, co oznacza, że jest tzw. niebiesko-białym olbrzymem. W ciągu głównym obserwowanych przez człowieka gwiazd leży dlatego, że wciąż znajduje się na etapie spalania wodoru. Za kilka milionów lat wybuchnie jako supernowa. To gwiazda bardzo zmienna i nieregularna – często drastycznie zmienia swoją aktywność, a przez to też jasność.

Jest 19 razy bardziej masywna i 65 tys. razy jaśniejsza od Słońca, ma promień prawie dziesięciokrotnie większy od naszej gwiazdy, a temperatura jej powierzchni to ok. 30–35 tys. stopni. Obraca się wokół własnej osi z prędkością 1,6 mln km na godzinę, czyli wiruje ponad 200 razy ...