POLITYKA

Czwartek, 14 grudnia 2017

Polityka - nr 1 (1) z dnia 2013-01-09; Pomocnik Historyczny. Powstanie styczniowe 1863. Klęska i chwała; s. 7

Iwona Kochanowska  [opr.]

Królestwo Polskie w dobie powstania styczniowego

1860

11.06 – w Warszawie pogrzeb wdowy po gen. Józefie Sowińskim inicjuje manifestacje patriotyczno-religijne; m.in. 29.11 z okazji rocznicy powstania listopadowego.

1861

27.02 – demonstracja patriotyczna w Warszawie, krwawo stłumiona przez Rosjan; pogrzeb 5 poległych (2.03) przerodził się w wielką manifestację. Pod przewodnictwem Leopolda Kronenberga zawiązuje się w Warszawie Delegacja Miejska (patrz nota poniżej).

4.04 – rozwiązanie Delegacji Miejskiej i Towarzystwa Rolniczego (6.04).

8.04 – demonstracja na placu Zamkowym w Warszawie; ponad 100 zabitych.

14.10 – w odpowiedzi na demonstracje władze wprowadzają stan wojenny.

15.10 – aresztowania w kościołach warszawskich podczas mszy w rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki; kuria arcybiskupia zamyka kościoły na znak protestu.

17.10 – czerwoni (patrz nota poniżej) powołują Komitet zw. Miejskim, w celu przygotowań do powstania.

koniec grudnia – biali (patrz nota poniżej) powołują Dyrekcję Krajową.

1862

13.02 – abp Zygmunt Feliński nakazuje otwarcie warszawskich kościołów.

koniec maja – Aleksander Wielopolski mianowany Naczelnikiem Rządu Cywilnego, utworzonego u boku rosyjskiego namiestnika.

4.06 – trzy ukazy carskie: o oczynszowaniu chłopów, o równouprawnieniu Żydów, o szkolnictwie publicznym.

początek czerwca – Komitet Miejski przekształca się w Komitet Centralny Narodowy.

27.06 – w zamachu w Ogrodzie Saskim zostaje ranny gen. Aleksander Lüders, p.o. namiestnika.

2.07 – przyjazd do Warszawy wielkiego księcia Konstantego (brata cara Mikołaja II), nowego namiestnika Królestwa Polskiego (do 8.09.1863).

6.10 – ogłoszenie poboru do wojska.

5.12 – Komitet Centralny Narodowy zawiera w Petersburgu tajne porozumienie z kierownictwem komitetu Ziemlia i Wola o współdziałaniu w walce z caratem.

1863

14/15.01 – przymusowy pobór do armii rosyjskiej, tzw. branka.

19.01 – KCN mianuje przebywającego za granicą Ludwika Mierosławskiego dyktatorem powstania.

22.01 – KCN mianuje się Rządem Tymczasowym Narodowym (czerwoni) i wzywa do powstania; ogłasza zniesienie różnic stanowych i uwłaszczenie chłopów.

7.02 – w Wilnie powstaje Prowincjonalny Rząd Tymczasowy na Litwie i Białorusi (czerwoni).

8.02 – Prusy i Rosja podpisują tzw. konwencję Alvenslebena o współpracy politycznej i wojskowej.

17.02 – przybycie Mierosławskiego na Kujawy; potyczki pod Krzywosądzem (19.02) i Nową Wsią (21.02); rejterada za granicę (23.02).

17.02 – bitwa ugrupowania Apolinarego Kurowskiego pod Miechowem.

23.02 – klęska Mariana Langiewicza w bitwie pod Małogoszczem.

11.03 – Langiewicz ogłasza się dyktatorem.

18.03 – zwycięska bitwa oddziałów Langiewicza pod Grochowiskami.

19.03 – Langiewicz przekracza granicę Galicji i zostaje uwięziony przez Austriaków.

26.03–23.05 – Tymczasowy Rząd Narodowy, tzw. gillerowski; nieformalnym przewodniczącym Agaton Giller (biali).

31.03 – ukazuje się tzw. Złota hramota, odezwa Rządu Narodowego do chłopów ukraińskich, gwarantująca uwłaszczenie, swobody obywatelskie i wyznaniowe.

10.04 – noty Francji, Wielkiej Brytanii i Austrii w sprawie polskiej, powtórzone 17–18.06 – odrzucone przez cara w 13.07.

21.04 – aresztowanie Zygmunta Padlewskiego, członka TRN; stracony w Płocku 15.05.

3.05 – płk Francesco Nullo na czele oddziału włosko-francuskiego przekracza granicę Królestwa; ginie 5.05.

7–9.05 – bitwa pod Birżami, pojmanie Zygmunta Sierakowskiego, naczelnika wojskowego woj. kowieńskiego; stracony 27.06.

26.05 – w Wilnie objęcie funkcji gubernatora przez gen. Michaiła Murawjowa, zw. Wieszatielem.

26.05–10.06 – powstaje Rząd Narodowy, tzw. rząd czerwonych prawników, pod przewodnictwem Franciszka Dobrowolskiego.

14.06–17.09 – Rząd Narodowy Karola Majewskiego (biali).

14.06 – abp Feliński zmuszony przez władze rosyjskie do opuszczenia Warszawy.

8.08 – bitwa pod Żyrzynem oddziałów Michała Heydenreicha, największy sukces militarny w skali powstania.

17.09–17.10 – Rząd Narodowy tzw. wrześniowy (czerwoni).

8.09 – namiestnikiem zostaje gen. Fiodor Berg.

19.09 – w Warszawie nieudany zamach na gen. Berga; przeszukujący kamienicę żołnierze rosyjscy wyrzucają przez okno fortepian Chopina.

17.10 – Romuald Traugutt dyktatorem.

15.12 – Traugutt podejmuje próbę reorganizacji i ujednolicenia formacji zbrojnych.

22.12 – dekret Traugutta o bezwzględnej realizacji dekretu uwłaszczeniowego.

1864

21.02 – bitwa pod Opatowem oddziałów Józefa Hauke-Bosaka.

29.02 – Austria ogłasza w Galicji stan oblężenia.

2.03 – carski ukaz o uwłaszczeniu chłopów w Królestwie Polskim.

10.04 – aresztowanie Romualda Traugutta.

20.04 – październik – Rząd Narodowy pod przewodnictwem Bronisława Brzezińskiego (czerwoni).

5.08 – Romuald Traugutt, Rafał Krajewski, Jan Jeziorański, Józef Toczyski i Roman Żuliński straceni w&...

[pełna treść dostępna dla abonentów Polityki Cyfrowej]