POLITYKA

Niedziela, 21 lipca 2019

Polityka - nr 12 (2900) z dnia 2013-03-20; s. 72

Kultura / Afisz / Książki

Jarosław Klejnocki

Książę eseju

●●●●●○

Jerzy Stempowski, Notatnik niespiesznego przechodnia, Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, Biblioteka WIĘZI, Warszawa 2012, tom I s. 269, tom II s. 261

Pod kuratelą Jerzego Timoszewicza, niestrudzonego badacza spuścizny Jerzego Stempowskiego, oraz czujnym okiem Doroty Szczerby ukazał się (wreszcie!) kompletny zbiór tekstów autora „Księgozbioru przemytników”, drukowany niegdyś w „Kulturze” Giedroycia pod szyldem „Notatnik nieśpiesznego przechodnia”. Istotne fragmenty tego dzieła pojawiały się już w znanych wyborach eseistycznych Stempowskiego, jak choćby w słynnych „Esejach dla Kassandry” czy „Od Berdyczowa do Rzymu”. Ale teraz otrzymaliśmy całość. Jerzy Stempowski, bez dwóch zdań, to nasz najwybitniejszy eseista XX w., współtwórca tzw. polskiej szkoły eseju, nauczyciel i mentor Bolesława Micińskiego czy Czesława Miłosza. Model eseju uprawiany przez Stempowskiego to klasyka gatunku: rozległość tematyczna, rzucająca na kolana erudycja i wdzięczność stylu. Ale przede wszystkim typ refleksji – właśnie „niespiesznej”, to znaczy będącej efektem spowolnionej, uważnej obserwacji świata.

Stempowski to wzorzec polskiego inteligenta zeszł...

●●●●●● wybitne!
●●●●●○ bardzo dobre
●●●●○○ dobre
●●●○○○ średnie
●●○○○○ słabe
●○○○○○ dno!