POLITYKA

Sobota, 25 maja 2019

Polityka - nr 7 (2285) z dnia 2001-02-17; s. 38-41

Świat

Ewa Winnicka

Lampart kąsa mafię

Jak burmistrz ratował Palermo

Kiedy na początku lat 90. Leoluca Orlando po raz drugi starał się o posadę burmistrza, pojechał do rodzinnego Corleone. Przemawiał na rynku, ale mieszkańcy bali się bossów, więc udawali, że przyszli tam w zupełnie innej sprawie. Mówił im: – Idźcie i powiedzcie Toto Riinie, że jest mordercą, że jest skończony. I rok później nie było już Riiny na wolności.

Czytała pani „Lamparta” Giuseppe Tomaso di Lampedusy, tę opowieść o dziewiętnastowiecznym arystokratycznym rodzie Salina? To tak, jakby czytała pani o moich przodkach. Moja rodzina miała niebywałą władzę. Imię mam po dziadku, potężnym protektorze miasta Corleone – Leoluca Orlando, były burmistrz, aktualnie kandydat w prezydenckich wyborach na Sycylii, ożywia się, kiedy opowiada o sobie. Swoje dokonania na polu walki z mafią darzy bezgraniczną admiracją. Od ponad 10 lat jest medialnym znakiem firmowym. Na zakończonej w grudniu konferencji ONZ przeciwko przestępczości zorganizowanej prof. Roy Godson z Uniwersytetu Georgetown przedstawił swój „Podręcznik rozwijania kultury prawa”, oparty niemal w całości na doświadczeniach miasta. – Palermo przeszło rewolucję – tłumaczy Godson. – Przykład? 10 lat temu nie wystawiałem nosa z hotelu. Dziś nie boję się wejść do biedniejszych dzielnic.

Jeszcze w 1990 r. w samym sześciusettysięcznym Palermo zamordowano 240 osób. W ubiegłym roku – 10. Ostatnie badania Włoskiego Instytutu Statystycznego (ISTAT) wskazują, że Palermo jest jednym z najbezpieczniejszych miast we Włoszech. Na dźwięk nazwiska Orlando otwierają ...

Życie rodzinne

Palermo uważane jest za tradycyjną stolicę mafii. Występuje tam największa koncentracja mafijnych rodzin – ok. 20. Rodziny zrzeszają ponad 650 „ludzi honoru” i „przysposobionych”. Trzy rodziny tworzą okręg, ten zaś podlega prowincji, sprawującej władzę na terenie odpowiadającym podziałowi administracyjnemu państwa. Każdą z rodzin, okręgów i prowincji kieruje przedstawiciel (rappresentante), który może mieć zastępcę (sottocapo) i doradców (consiglieri). Prowincje są organizmami najwyższego szczebla. Organem łączącym i koordynującym działalność prowincji jest region, w którym zasiadają przedstawiciele prowincji. Jedną z cech szczególnych Cosa Nostra jest zasada ostrych kryteriów rekrutacji ludzi honoru. Najpierw kompletuje się pełne dossier kandydata. Dyskwalifikujące jest ustalenie, że jego bliska rodzina bądź przodkowie wchodzili w skład sił porządkowych bądź władz sądowniczych. Niezbędna jest nieposzlakowana reputacja z punktu widzenia tradycyjnej moralności. Wyklucza się np.: nieślubne dzieci, homoseksualistów, rozwodników, osoby mające kontakt ze światem prostytucji, krewnych ofiar Cosa Nostra. Najważniejszym są wielopokoleniowe więzy krwi. Następnym męstwo rozumiane jako umiejętność popełnienia zbrodni z zimną krwią. Zanim dokona się rytuał inicjacji i przysięgi, kandydat jest obserwowany przez prowadzącego, który ocenia jego zachowanie podczas wykonywania zbrodniczych zadań. Jeśli ocena wypadnie pozytywnie – prowadzący składa wniosek przedstawicielowi swojej rodziny o zezwolenie „trzymania tej osoby przy sobie”.

Pentito znaczy świadek koronny

• Gwałtowne przyspieszenie w zwalczaniu struktur mafijnych: lawinowy wzrost ilości śledztw przeciwko mafii oraz osób tymczasowo aresztowanych (pojawił się nowy termin: maxi-proces), zawdzięczają Włochy instytucji świadka koronnego pentito. Status świadka koronnego przyznany może być w każdej fazie procesu karnego, dotyczyć może również osoby już skazanej. Przesłuchania takiej osoby dokonuje wyłącznie prokurator według bardzo wymagających reguł pozwalających możliwie rzetelnie weryfikować prawdziwość relacji. Pentito poddawani są specjalnemu programowi ochrony świadków. Zapewnia się im i ich rodzinom mieszkanie i pracę w nowym miejscu. Często się ich wywozi, np. do USA, z którymi wiąże Włochy specjalna umowa. Pierwszym „skruszonym” był Tommaso Buscetta, obecnie obywatel USA, wyposażony w nową twarz, rodzinę i tożsamość. Dzięki Buscetcie wytoczono w 1986 r. pierwszy masowy proces antymafijny.

• Pod koniec 1991 r. przeprowadzono we Włoszech reorganizację urzędów prokuratury. Z prokuratury generalnej przy Najwyższym Sądzie Kasacyjnym wyodrębniono Dyrekcję Krajową do Walki z Mafią, która pełni rolę centrali koordynującej dochodzenia wstępne na terenie całego kraju. Zadania dyrekcji realizuje prokurator krajowy do walki z mafią, prokuratorzy korzystają z konstytucyjnych gwarancji zapewniających im niezawisłość i niezależność od wszelkiej innej władzy państwowej oraz nieusuwalność.