POLITYKA

Poniedziałek, 27 maja 2019

Polityka - nr 12 (12) z dnia 2018-08-29; Pomocnik Historyczny 6/2018 Niepodległość 1918; s. 58-63

Spełnienie

Andrzej Garlicki

Listopadowa niepodległość

Śpiewano w Legionach: „I ni z tego, ni z owego, będzie Polska na pierwszego”. Piosenka nie precyzowała ani roku, ani nawet miesiąca, w którym ten akt sprawiedliwości dziejowej ma się dokonać. Historia wyznaczyła listopad 1918 r.

Rozpad monarchii Habsburgów. Jesienią 1918 r. klęska państw centralnych była już oczywista. Monarchia austro-węgierska zaczęła się rozpadać. W połowie października cesarz Karol I, nieudany następca Franciszka Józefa I, wydał manifest o przekształceniu Austrii w państwo związkowe. Stwierdzał w nim, że „nie przesądza się przez to bynajmniej zjednoczenia polskich obszarów Austrii z niepodległym państwem polskim”. Trudno o wyraźniejszy sygnał, że rezygnuje z Galicji i Śląska Cieszyńskiego. Na polską reakcję nie przyszło długo czekać.

Śląsk Cieszyński. 19 października powstała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego. Dopiero jednak 30 października ogłosiła objęcie władzy na Śląsku Cieszyńskim, a następnego dnia rozbrojono garnizon austriacki w Cieszynie. Podstawowym problemem był podział Księstwa Cieszyńskiego pomiędzy Polaków i Czechów. Początkowo wydawało się, że polska Rada Narodowa potrafi porozumieć się ze swoim czeskim odpowiednikiem.

Kraków. 28 października posłowie polscy do parlamentu wiedeńskiego powoł...