POLITYKA

Sobota, 20 lipca 2019

Polityka - nr 6 (6) z dnia 2019-05-15; Ja My Oni. Poradnik Psychologiczny Polityki. Tom 34. Inteligencja; s. 14-17

Ja. O inteligencji poznawczej

Joanna Cieśla

Magiczne IQ 120

Prof. dr hab. Bogdan Zawadzki Co można wyczytać z testów inteligencji.

JOANNA CIEŚLA: – Czy ludzkość staje się inteligentniejsza?
PROF. DR HAB. BOGDAN ZAWADZKI: – W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, że tak. Postęp w sensie technologicznym następuje dzięki inteligencji i sam inteligencję stymuluje. Działa to jak mechanizm sprzężenia zwrotnego. Oczywiście ten rozwój nie przebiega równomiernie – zarówno z perspektywy geograficznej, jak i historycznej. Są kultury bardziej stagnacyjne, nastawione na przetrwanie, i bardziej dynamiczne, ekspansywne. Podobnie jest na poziomie indywidualnym.

Postęp czy regres

Nowozelandzki badacz James Flynn na początku lat 80. zauważył, że od początku XX w. średnie IQ (iloraz inteligencji) w krajach Zachodu rośnie o trzy punkty na dekadę. Ale ostatnio naukowcy donoszą, że ten efekt tu i ówdzie hamuje, a nawet że pojawia się regres.
Boom na tego rodzaju analizy zaczął się od pytania, czy istnieją różnice międzygeneracyjne w różnych obszarach, którymi interesuje się psychologia, także jeśli chodzi o cechy osobowości. Zauważono m.in., że w okresie powojennym wzrastała neurotyzacja. Albo ż...

IQ Jak zbadać swój poziom inteligencji i czy warto to robić?

Ciekawość własnych możliwości intelektualnych jest naturalna. Psychologowie są jednak sceptyczni wobec testowania niepotrzebnego, czyli nieuzasadnionego ważną potrzebą życiową, jak np. wybór drogi zawodowej.

Prof. Bogdan Zawadzki ocenia, że bardziej wiarygodne niż różnorakie dostępne w internecie kwestionariusze, którymi rzekomo każdy może sobie zmierzyć IQ, są testy opublikowane w pracach uznanych psychologów (np. „Sprawdź swoją inteligencję” Hansa Eysencka). Można je zastosować na własne potrzeby, pod warunkiem że wyniki potraktuje się z przymrużeniem oka. Nie jest to oczywiste, bo testy uzyskały w świadomości społecznej dość istotny status. Przez to sam ich wynik może mieć istotne znaczenie dla myślenia o sobie, oceniania siebie – wpływać na decyzje życiowe bardziej niż się na wejściu zakłada.

Jeśli jest to rzeczywiście potrzebne, najlepiej zdecydować się na profesjonalne badania. Te dla dzieci i młodzieży realizują poradnie psychologiczno-pedagogiczne, te dla dorosłych – psychologowie w swoich gabinetach lub np. w pracowniach badań kierowców. Na test trzeba zarezerwować od półtorej godziny do dwóch godzin. Koszt to 100–300 zł, w zależności od testu.

(O testach na inteligencję emocjonalną s. 65)

Rozmówca jest pracownikiem Katedry Psychologii Różnic Indywidualnych Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się także diagnostyką osobowości, psychometrią oraz psychologią traumatycznego stresu.