POLITYKA

Sobota, 25 maja 2019

Polityka - nr 9 (11) z dnia 2017-09-13; Pomocnik Historyczny. 4/2017. Marcin Luter i reformacja. 500 lat protestantyzmu; s. 66-69

Reformacja

Jerzy Besala

Magnaci religijnych nowinek

Dla ukorzenienia się nowinek religijnych, jak najpierw określano nad Wisłą reformację, potrzebne było nie tylko przyzwolenie króla, ale i protekcja rodów magnackich.

Górkowie. Jednym z pierwszych innowierców wysokiego rodu stał się bratanek prymasa Łaskiego Jan Łaski, któremu stryj szykował karierę kościelną (art. s. 62). W Wielkopolsce ważną rolę we wspieraniu reformacji odegrał wpływowy i niepomiernie bogaty starosta generalny tej prowincji i wojewoda poznański Andrzej Górka. Zaprzyjaźnił się on w Królewcu w 1532 r. z luterańskim „księciem w Prusiech” Albrechtem Hohenzollernem. Górka nie przeszedł jednak na wyznanie reformowane. Jego najstarszy syn, wojewoda poznański Łukasz Górka, jawnie opowiedział się za reformacją, zostając głową luteranów w Wielkopolsce i animatorem zjednoczenia wyznań. Swój sprzeciw wobec praktyk Kościoła pokazał już w 1553 r., kiedy to wraz ze Stanisławem Ostrorogiem i gromadą szlachty uprowadził kilku mieszczan oskarżonych o kacerstwo przez biskupa poznańskiego Andrzeja Czarnkowskiego i czekających na wykonanie kary śmierci przez spalenie na stosie.

Rozpoczął też energiczną działalność w szerzeniu „prawdziwej wiary”. Z Sierakowa wygnał bernardynów, a kolegiaty w Kórniku i Szamotułach przekształcił w&...