POLITYKA

Czwartek, 14 grudnia 2017

Polityka - nr 39 (2673) z dnia 2008-09-27; Polityka. Pomocnik Prawny Polityki. Obywatel i Władza.; s. 4

My jako obywatele

Obywatelstwo polskie

Nabywamy je, jeśli urodzimy się z rodziców, z których co najmniej jedno jest obywatelem polskim (tzw. zasada krwiius sanguinis) i nie ma znaczenia, czy urodziliśmy się w Polsce, czy za granicą. Jeśli ojciec lub matka ma obywatelstwo inne niż polskie, w ciągu 3 miesięcy od urodzin dziecka rodzice mogą przed konsulem (za granicą) lub starostą (w Polsce) złożyć oświadczenie, że wybierają dla dziecka obywatelstwa obcego państwa, którego obywatelem jest jedno z nich.

Z mocy prawa obywatelstwo polskie nadaje się także dzieciom urodzonym lub znalezionym na terytorium naszego kraju (tzw. zasada ziemiius soli), jeśli oboje rodzice są nieznani, nieokreślone jest ich obywatelstwo bądź żadnego nie posiadają.

Obywatelem polskim można się stać także w drodze nadania obywatelstwa przez Prezydenta RP lub decyzją wojewody. W pierwszym przypadku cudzoziemiec powinien co najmniej 5 lat legalnie mieszkać w Polsce. Ale od tego wymogu prezydent może odstąpić (np. Lech Kaczyński nadał obywatelstwo polskie brazylijskiemu piłkarzowi Rogerowi Guerreiro po jego niespełna 2,5-rocznym pobycie nad Wisłą. Dzięki temu Roger mógł zostać członkiem naszej drużyny na Euro 2008). Obywatelstwo polskie nadane rodzicom rozciąga się na dzieci (w wieku powyżej 16 lat za ich zgodą).

Wojewodowie wydają decyzje o nadaniu obywatelstwa bezpaństwowcom, współmałżonkom obywateli polskich (po 3-letnim małżeńskim stażu i pobycie w naszym kraju) oraz o odzyskaniu obywatelstwa polskiego utraconego w dzieciństwie (np. z woli rodziców) lub na skutek małżeństwa z cudzoziemcem (po jego ustaniu lub unieważnieniu). Obywatelem polskim z mocy prawa staje się repatriant w momencie przekroczenia granicy RP.

 

Utrata obywatelstwa

Nasza konstytucja stanowi, że „obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie”. Tyle że samo zrzeczenie się nie rodzi jeszcze skutków prawnych. Wymagana jest zgoda Prezydenta RP na zrzeczenie się obywatelstwa. Do wniosku należy m.in. dołączyć dokument potwierdzający posiadanie obywatelstwa innego państwa lub przyrzeczenie jego nadania, co uniemożliwia uzyskanie przez obywatela polskiego statusu bezpaństwowca. Zgoda na zrzeczenie udzielona rodzicom rozciąga się na ich dzieci, ale jeśli ukończyły one 16 lat, wymagana jest także ich zgoda.

 

Podwójne obywatelstwo

Obywatel polski – w rozumieniu naszego prawa – nie może być równocześnie uznawany za obywatela innego państwa, choćby nawet posiadał jego obywatelstwo. Przed naszymi władzami nie może się posługiwać paszportem innego kraju, bo nawet jeśli mieszka stale za granicą, traktowany będzie jako obywatel RP. Osoby z podwójnym obywatelstwem nie mogą służyć jako zawodowi wojskowi i funkcjonariusze służb publicznych (np. ABW, BOR, Straży Granicznej). Szykowana nowelizacja ustawy o służbie w wojsku zezwoli, by służyły w nim osoby z podwójnym obywatelstwem, o ile to drugie będzie obywatelstwem innego kraju NATO.

 

Obywatelstwo unijne

Od wejścia Polski do Unii Europejskiej staliśmy się także obywatelami UE. Obywatelstwo unijne nie zastępuje krajowego, a tylko je uzupełnia i nawet największy eurosceptyk czy wróg Unii nie może się go zrzec. Chyba że zrzeknie się obywatelstwa własnego kraju bądź zostanie mu ono odebrane. Obywatelstwo Unii daje nam wiele uprawnień: czynne i bierne prawo wyborcze do Parlamentu Europejskiego (najbliższe wybory w 2009 r.) i w wyborach lokalnych w innym państwie Unii (gdy mamy tam prawo pobytu, nawet jeśli nie jesteśmy jego obywatelem), prawo składania petycji do Parlamentu Europejskiego i skarg do unijnego rzecznika praw obywatelskich (na działanie unijnych instytucji), a także prawo do opieki konsularnej w tych państwach gdzie nie ma polskich ambasad i konsulatów, a są placówki dyplomatyczne innych państw unijnych.

 

Dowód osobisty

Każdy polski obywatel zamieszkały w Polsce od ukończenia 18 roku życia, a nawet i od 15 roku życia (jeśli pozostaje w stosunku pracy lub nie mieszka z osobami, pod których władzą rodzicielską lub opieką się znajduje, albo też nie pozostaje pod władzą rodzicielską lub opieką) obowiązany jest mieć dowód osobisty. Potwierdza on naszą tożsamość i polskie obywatelstwo, uprawnia do przekraczania granic ok. 30 państw (głównie unijnych). Od końca marca br. ważne są wyłącznie dowody nowego wzoru (jak karta kredytowa).

Prawo do ich posiadania (a nie obowiązek) mają obywatele polscy zamieszkali za granicą i małoletni po ukończeniu 13 roku życia (na wniosek rodzica lub opiekuna). Dokument ten można też wydać dziecku jeszcze młodszemu (na uzasadniony wniosek rodziców lub opiekunów).

Dowody wydawane są na 10 lat (niepełnoletnim na 5 lat). Musimy je wymieniać, kiedy tracą ważność, w razie zmiany nazwiska i ...

[pełna treść dostępna dla abonentów Polityki Cyfrowej]