POLITYKA

Niedziela, 18 sierpnia 2019

Polityka - nr 6 (6) z dnia 2019-05-15; Ja My Oni. Poradnik Psychologiczny Polityki. Tom 34. Inteligencja; s. 38-41

Ja. O inteligencji poznawczej

Eliza Koźmińska-Sikora

Myśli w brzuchu

Czy jelita – tzw. drugi mózg człowieka – mają swój własny rozum.

Ten zbudowany z istoty szarej jest komputerem pokładowym o niezmierzonej inteligencji. Długo cieszył się pozycją jedynego. Bo ten trzewny przez stulecia posądzany był wyłącznie o trawienie i wydalanie. W końcu jednak wzbudził zainteresowanie swoją wyrafinowaną strukturą oraz inteligentnymi funkcjami. I media ogłosiły go „drugim mózgiem”. Zawdzięcza to rosnącym możliwościom badania przebiegu procesów fizjologicznych, dzięki czemu człowiek wie coraz więcej na temat struktury i fizjologii jelit.

Wydawało się, że coś tak trywialnego, jak spożywanie i trawienie pokarmów, nie może być aż tak znaczące czy skomplikowane. Tymczasem organizm ludzki jest na tyle sprytny, że przez cały czas monitoruje i zbiera informacje o pożywieniu oraz środowisku, z którym się styka, i na tej podstawie wyciąga konkretne wnioski.

W proces ten zaangażowane są obydwa mózgi, a ich wzajemne powiązania określa się mianem osi mózg–jelita. Coraz więcej badań potwierdza, że jelita wraz z zamieszkującymi je drobnoustrojami mogą oddziaływać ...

Skąd się wziął podział na mózg i jego trzewny odpowiednik?

Miliony lat temu prymitywne zwierzęta morskie miały proste układy nerwowe oplatające prymitywne jelita. Z czasem zaczęły się przekształcać w bardziej złożone organizmy, a ich układy nerwowe rozrastały się, wychodząc także poza układ pokarmowy, mając z nim jednak wciąż połączenie i korzystając z mechanizmów sygnałowych, które w nim wypracowały. Tak wyodrębnił się ośrodkowy układ nerwowy, który wyspecjalizował się w zachowaniach związanych ze światem zewnętrznym. Ten jelitowy pozostał przy kierowaniu procesami trawiennymi. Filogenetycznie te dwa układy wywodzą się z jednej gałęzi i są wciąż ze sobą powiązane. Pozostają ze sobą w stałej komunikacji, której elementem dodatkowym jest mikrobiota jelitowa.