POLITYKA

Czwartek, 23 maja 2019

Polityka - nr 4 (2385) z dnia 2003-01-25; s. 40-42

Świat / Czechy

Leszek Mazan

Nasz Vaszek

Vaclav Havel odchodzi nieodwołalnie, wyczerpawszy konstytucyjny limit kadencji. Na długich 13 lat wziął rozwód z literaturą. Jednak teraz na pewno lepiej rozumie dramaty Szekspira.

Pierwszym, który publicznie zwrócił się do niego per panie prezydencie, był podobno w 1987 r. Adam Michnik na którymś z karkonoskich spotkań polskich i czechosłowackich dysydentów. Na kolejne takie górskie rozmowy w 1990 r. przyjechał już rzeczywiście jako prezydent, głównie, by się spotkać z przygotowywanym na głowę państwa Lechem Wałęsą, który w Warszawie nie znalazł dla niego czasu. Ha – „takie były zabawy, spory w one lata”, których legendą, choć niekoniecznie symbolem, jest 67-letni dziś czeski mąż stanu, dawny dysydent i pisarz, praski cygan i więzień polityczny, człowiek o zawsze trochę chłopięcym wyrazie twarzy – Vaclav Havel, powszechnie nazywany Vaszkiem.

Pierwszy raz zobaczyłem go w 1988 r. na pierwszej legalnej manifestacji Karty 77 na placu Szkroupa w Pradze. Sławny w Europie dysydent – we własnym kraju dużo mniej – wchodząc w falującym tłumie na ławkę podłożył sobie gwoli porządku gazetę. Postulaty miał – z perspektywy czasu –&...

Siłacz bezsilnych

(IK)

Vaclav Havel – prezydent Republiki Czeskiej; ur. 5 października 1936 r. w Pradze. W 1960 r. trafił do słynnego praskiego teatru Na Balustradzie (divadlo Na Zabradli), gdzie przez wiele lat pracował najpierw jako ustawiacz dekoracji, następnie lektor, asystent reżysera, a po ukończeniu w 1966 r. praskiej szkoły teatralnej – kierownik literacki. Tam też wystawił w 1963 r. swoją pierwszą sztukę „Piknik”. W okresie Praskiej Wiosny 1968 r. został przewodniczącym Klubu Pisarzy Niezależnych. W ramach represji wyrzucono go w 1969 r. z teatru, a jego utwory znalazły się na indeksie. Zamieszkał na wsi, gdzie pracował jako robotnik w browarze. Havel był jednym z współtwórców czeskiego ruchu obrony praw człowieka Karta 77. Wielokrotnie aresztowany i skazany. W tym czasie powstało wiele utworów teatralnych (m. in. „Audiencja”, „Wernisaż”, „Protest”) , eseje (najbardziej znany „Siła bezsilnych”) i tom listów z więzienia do żony Olgi. Jego twórczość staje się znana na Zachodzie. Podczas Aksamitnej Rewolucji jesienią 1989 r. odegrał czołową rolę w tworzeniu Forum Obywatelskiego i został jednomyślnie wybrany przez parlament na prezydenta Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej, którą to funkcję piastował do lipca 1992 r. Po rozpadzie Czechosłowacji (styczeń 1993 r. ) został prezydentem Republiki Czeskiej, wybrany ponownie w lutym 1998 r.

Za działalność w obronie praw człowieka uhonorowany wieloma międzynarodowymi odznaczeniami i wyróżnieniami, m. in. Orderem Orła Białego.

(IK)