POLITYKA

Piątek, 24 maja 2019

Polityka - nr 42 (3031) z dnia 2015-10-14; s. 38-42

Rozmowa Polityki / Nobel 2015

Agnieszka Wójcińska

Nikogo nie zmuszam, sami mówią

Swietłana Aleksijewicz, laureatka literackiego Nobla, białoruska dziennikarka i pisarka, niewydawana we własnym kraju

Agnieszka Wójcińska: – Wojna, Czarnobyl, rozpad imperium – dlaczego zajęła się pani takimi tematami i właśnie w ten sposób, oddając głos bohaterom?
Swietłana Aleksijewicz: – Zaczęłam koncentrować się na najbardziej bolesnych punktach w naszej najnowszej historii. Po prostu szłam za życiem. A sama metoda pracy? Miałam nauczyciela – Alesia Adamowicza. Byłam młodą dziennikarką, kiedy przeczytałam książkę „Ja ze spalonej wsi”, autorstwa Adamowicza, Janki Bryla i Włodzimierza Koleśnika. To były historie pojedynczych osób, które cudem ocalały z palonych przez Niemców wsi. Nagle zobaczyłam, że wszystko, co słyszałam w dzieciństwie, opowiadania kobiet wiejskich, może być podstawą dokumentu. Kolejna książka Adamowicza, napisana w podobny sposób, dotyczyła blokady Leningradu. Ale w niej było dużo komentarzy odautorskich. Niepotrzebnych, moim zdaniem. Dlatego ja koncentruję się na tym, co mówią bohaterowie, uważam, że lepiej od nich tego nie opowiem.

A czemu porzuciła pani później tematykę tych wielkich, epokowych wydarzeń?
Kiedy poprosili mnie ...

Swietłana Aleksijewicz (ur. 1948), białoruska pisarka i dziennikarka. Jako pierwsza w historii reporterka i pierwsza Białorusinka uhonorowana w tym roku Literacką Nagrodą Nobla. W uzasadnieniu Akademia Szwedzka napisała, że nagradza stworzony przez nią „polifoniczny pomnik cierpienia i odwagi w naszych czasach”. Aleksijewicz stworzyła własny gatunek literacki, który określa jako „powieść głosów”. W kolejnych książkach opisuje pomijaną i wypartą historię Rosji: rolę kobiet w drugiej wojnie światowej i wojenne losy dzieci, skutki katastrofy w Czarnobylu, radziecką interwencję w Afganistanie, ślady, jakie zostawił komunizm w mieszkańcach byłego ZSRR. Jest autorką m.in. książek: „Wojna nie ma w sobie nic z kobiety”, „Czarnobylska modlitwa”, „Cynkowi chłopcy” i „Czasy secondhand. Koniec czerwonego człowieka”.