POLITYKA

środa, 24 lipca 2019

Polityka - nr 33 (2667) z dnia 2008-08-16; Polityka. Pomocnik Historyczny. Nr 2 (11); s. 9-13

Jan Długosz

Obywatele z palestry

Do czytania podczas igrzysk w Pekinie

Każda z uprawianych w starożytnej Grecji dyscyplin sportu wywodziła się z wojennych sprawności i miała cyzelować żołnierskie umiejętności obywateli. Sprawdzali się oni co cztery lata podczas igrzysk.

Nigdy przedtem i potem żaden naród nie przykładał tak wielkiej wagi do kultury fizycznej i w żadnym narodzie sport nie budził tak wielkich emocji. Starożytni Grecy uprawiali wiele różnych dyscyplin. Do najważniejszych należały bieg pojedynczy i podwójny (za miarę przyjmowano odległość jednego stadionu, czyli ok. 180–190 m), biegi z tarczą lub w pełnej zbroi, skoki w dal, rzut dyskiem i oszczepem, wyścigi jeźdźców i czterokonnych rydwanów, wreszcie zapasy, boks oraz swoiste połączenie tych dwóch dyscyplin – pankration. Są dwie cechy charakterystyczne wszystkich tych zawodów. Po pierwsze, zwycięstwo było w nich bezdyskusyjne – należało się zawsze najszybszemu, najsilniejszemu lub najdzielniejszemu, co każdy, widz czy uczestnik, mógł zobaczyć na własne oczy. Po drugie, każda z wymienionych dyscyplin wywodziła się z wojennych sprawności. I może dlatego właśnie największą sławę zdobywali zwycięzcy w tak zwanych sportach ciężkich: zapasach, boksie i pankrationie.

Weźmy choćby trzech najsłynniejszych: pankratiastę Polydamasa ze Skotussy, zapaś...

Jan M. Długosz jest historykiem.

Słowniczek

Olimpiada – w kalendarzu helleńskim okres pomiędzy dwoma następującymi po sobie igrzyskami. Zazwyczaj trwał ok. 4 lat. Co tyle lat bowiem odbywały się starożytne igrzyska w Olimpii (stąd nazwa tego okresu). Pierwsze odnotowane igrzyska odbyły się 1 lipca 776 r. p.n.e. Olimpiada była często wykorzystywana w starożytności (a także później) jako jednostka chronologiczna lub odnośnik w chronologii. Stąd np. określenie daty założenia Rzymu „w trzecim roku szóstej olimpiady” oznacza
753 r. p.n.e. Wedle tego kalendarza jesteśmy w czwartym roku 696 olimpiady.

Igrzyska – (gr. hieroj olympiakoj agones, święte igrzyska olimpijskie), panhelleńskie zawody sportowe na cześć boga Zeusa, rozgrywane co 4 lata w Olimpii. Na czas igrzysk wstrzymywano działania wojenne. Pomiędzy tymi wielkimi imprezami rozgrywano też inne igrzyska sportowe, ale nie na taką skalę.

Dziś oba pojęcia traktowane są wymiennie, czyli zarówno olimpiada, jak i igrzyska (lepiej byłoby igrzysko) oznaczają największą imprezę sportową.