POLITYKA

Sobota, 24 sierpnia 2019

Polityka - nr 13 (13) z dnia 2019-08-07; Pomocnik Historyczny. 7/2019. Dzieje Śląska czyli historia na pograniczu; s. 54-55

Tomasz Targański

Odkrywanie regionu

Opisy i mapy Śląska: od Thietmara i Długosza po nowożytne pomiary terenowe.

Pierwsze opisy regionu. Jeszcze przed powstaniem pierwszych map Śląsk funkcjonował w zbiorowej świadomości jako jednostka terytorialna i jako taka pojawił się na kartach kroniki Galla Anonima (jako Regio Zlenzis). U biskupa merseburskiego Thietmara kraina występuje jako pagus Silensis, czyli dość wąsko rozumiane terytorium ślężańskie, związane z miejscowym plemieniem. Na początku XIII w. kronikarz Wincenty Kadłubek posłużył się w stosunku do Śląska metaforycznym określeniem Silenciana provincia (kraina milczenia). To charakterystyczne dla biskupa krakowskiego zdobnictwo retoryczne odnosiło się jednak do terenów podległych diecezji wrocławskiej i nie było tożsame z geograficznym bądź politycznym znaczeniem tych ziem. Poza tym, relacjonując wojnę Bolesława Krzywoustego z cesarstwem z 1109 r., określa region mianem prowincji śląskiej, a jego mieszkańców nazywa Ślęzanami (bądź Ślężanami).

Bardziej szczegółowy opis regionu powstał dopiero w połowie XV w. za sprawą Jana Długosza. Choć od ponad 100 lat Śląsk nie należał już do Polski, autor „Rocznikó...