POLITYKA

Wtorek, 23 lipca 2019

Polityka - nr 33 (2667) z dnia 2008-08-16; Polityka. Pomocnik Historyczny. Nr 2 (11); s. 32-37

Tomasz Chiciński

Ofiary Lebensraumu

Polacy wysiedleni przez Trzecią Rzeszę

Hitlerowi nie udało się zrealizować tzw. Generalnego Planu Wschodniego, który zakładał wysiedlenie na Syberię dziesiątków milionów mieszkańców środkowo-wschodniej Europy. Ale zrealizowane plany cząstkowe skazały na wygnanie ok. 1,7 mln obywateli okupowanej przez nazistów II RP.

Władze Trzeciej Rzeszy obmyślały wielki plan wysiedleń i kolonizacji, a za cel wojny stawiały zdobycie dla Niemców przestrzeni życiowej (Lebensraumu). Już wtedy w najbliższym otoczeniu Adolfa Hitlera zastanawiano się nad sposobem wyludnienia podbitych obszarów, brano pod uwagę pozbycie się całych narodów.

Ogłoszone w „Mein Kampf” Adolfa Hitlera żądania nowego wytyczenia granicy na wschodzie, bynajmniej nie ograniczonego do granic z 1914 r., lecz obejmującego tereny na wschodzie po Ural i na południu po Krym, w niemałym stopniu stanowiły kontynuację żądań nacjonalistów niemieckich.

Imperium Germanicum i Mitteleuropa

W drugiej połowie XIX w. ekonomista Fryderyk List i publicysta Paul de Lagarde nakreślili projekty aneksji terenów Europy Środkowo-Wschodniej. Według nich skierowanie niemieckiego wychodźstwa do krajów naddunajskich, północnej Turcji i zachodnich wybrzeży Morza Czarnego miało zapobiec emigracji Niemców do Ameryki, gdzie ulegali wynarodowieniu.

Początków koncepcji wysiedleń ludności polskiej i osadzania w jej miejsce Niemców można się doszukiwać w czasach kanclerzy ...

Dr Tomasz Chinciński jest historykiem, pracownikiem IPN, oddział w Bydgoszczy.

Atlas wypędzeń

Wszystkim zainteresowanym tematyką można śmiało polecić wydawnictwo „Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1959. Atlas ziem Polski. Polacy, Żydzi, Niemcy, Ukraińcy”. Ten rozbudowany tytuł doskonale oddaje zakres tematyczny i podkreśla wszechstronność ujęcia zagadnienia. Tu Niemcy na początku wojny wysiedlają Polaków, a po przegranej wojnie sami doświadczają tego losu. Kresy wschodnie są z Polaków wyludniane dwukrotnie: pod okupacją sowiecką (1939–1941) i w ramach powojennej repatriacji. Ukraińcy wypędzają i są wypędzani, Żydzi podlegają Zagładzie.

Księga łączy w sobie atlas historyczny z bogatym albumem fotografii i dokumentów z epoki oraz leksykonem historycznym, do którego teksty napisali uznani znawcy tematyki. Staje się to zresztą znakiem rozpoznawczym Wydawnictwa Demart. Ta jego edycja została wsparta przez Fundację Polsko-Niemieckie Pojednanie, Fundację Historia i Kultura oraz Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a otoczona patronatem honorowym przez prof. Władysława Bartoszewskiego.

Załączniki

  • Wypędzenia 1939-1941

    Wypędzenia 1939-1941 - Jarosław Krysik