POLITYKA

Wtorek, 23 października 2018

Polityka - nr 22 (2707) z dnia 2009-05-30; Polityka. Pomocnik historyczny. Nr 2 (13); s. 20-23

Daniel Passent

Opowieść o czerwonym carze

Rozmowa z Simonem Sebagiem Montefiore, brytyjskim historykiem i pisarzem

Daniel Passent: – Podobno pański „Potiomkin” należał do ulubionych lektur prezydenta George’a W. Busha. Czytał ją Pierwszej Damie – Laurze – do poduszki. Rozmawiał o tej książce z Putinem.

Simon Sebag Montefiore: – Kiedy Bush był po raz pierwszy w Petersburgu, chyba w 2001 r., żeby spotkać się z Putinem, poszli do Ermitażu. Tu był Piotr Wielki – powiedział Putin. A gdzie Potiomkin?– spytał Bush. Dobrze trafił, bo Putin bardzo interesował się epoką Katarzyny Wielkiej. W jednym ze swoich pierwszych przemówień rosyjski prezydent powiedział, że caryca ta to wzór dla oświeconego absolutyzmu. Na Kremlu też czytali „Potiomkina”; ludzie z otoczenia Putina pytali mnie, czy Katarzyna i Potiomkin mogliby być wzorem dla prezydentury. Oczywiście książę był zbyt arystokratyczny i dekadencki, żeby stanowić wzór dla dzisiejszych władców Rosji, ale ich zainteresowanie mi pomogło.

Od wydania „Potiomkina” wszystkie drzwi w Rosji stały przede mną otworem. Do archiwów i do ludzi, nawet na Zakaukaziu. W archiwum miałem własny pokój i tyle dokumentów, ile chciałem. I dostęp do ludzi. ...

~Jarosław Włodarczyk jest historykiem astronomii, docentem w Instytucie Historii Nauki PAN w Warszawie; wykłada historię nauki na UMCS w Lublinie i Uniwersytecie Warszawskim. Autor takich książek, jak „Księżyc w nauce XVII w.”, „Sherlock Holmes i kod wszechświata”, „Astrologia. Historia, mity, tajemnice”. Opatrzył komentarzem i wydał przekład „Snu” Keplera; na ten rok przygotowuje pierwszą polską edycję „Gwiezdnego posłania” Galileusza.

Simon Sebag Montefiore (ur. 1965 r.) napisał m.in. „Potiomkin. Książę książąt”, „Stalin. Dwór czerwonego cara”, „Młody Stalin” (w wytwórni Miramax powstaje film na podstawie tej książki) i powieść polityczno-historyczną „Saszeńka”. Książki te zosta³y przetłumaczone na 33 języki w 40 krajach. Po studiach w Cambridge pracował w banku w Nowym Jorku, w latach 1991–95 był korespondentem na Kaukazie. Laureat wielu nagród, m.in. History Book Award, nagroda „Los Angeles Times” za najlepszą biografię, Prix de la Biographie Politique, Nagroda im. Bruno Kreisky’ego. Mieszka w Londynie wraz z żoną pisarką Santą Montefiore, i dwiema córkami.