POLITYKA

Piątek, 18 stycznia 2019

Polityka - nr 42 (2676) z dnia 2008-10-18; s. 64-67

Kultura

Piotr Sarzyński

Papież jak żywy

Toczy się gorąca dyskusja na temat ustawienia na Wawelu pomnika Jana Pawła II. Polacy są dość zgodni, że pamięć o papieżu należy utrwalać, ale nie chcą zgodzić się na kicz i artystyczną miałkość.

Wszystko wskazuje na to, że obok siedziby królów stanie pomnik autorstwa Gustawa Zemły. To wybitny rzeźbiarz, lecz ten projekt – mówiąc eufemistycznie – jest artystycznie wątpliwy. Poprawny, ale niezwykle tradycyjny, przypomina wiele istniejących już realizacji zarówno samego Zemły (Oleszyce, Płock), jak i innych artystów. Najwyraźniej majestat papieża spętał wyobraźnię twórcy, a zapewne też władze kościelne nie chciały eksperymentować i wolały mieć w tak reprezentacyjnym miejscu figurę artystycznie nijaką, ale też nie- budzącą kontrowersji i dość płynnie wpisującą się w genius loci siedziby królów.

To drugie takie publiczne zamieszanie wokół pomnika Jana Pawła II. Pierwsze zaczęło się w Poznaniu. W 1999 r. ogłoszono tam konkurs, zgłoszono 31 prac, ale żadna nie znalazła uznania ani kościelnych hierarchów, ani mieszkańców. Kilka propozycji było z artystycznego punktu widzenia bardzo interesujących, ale nazbyt śmiałych (Maciej Szańkowski, Adam Myjak) i zamiast zachwytów wywołały oburzenie. Ostatecznie ówczesny arcybiskup Paetz unieważnił konkurs, a ...

Najlepsze pomniki Jana Pawła II w Polsce

Tarnów (1981 r.) autor: Bronisław Chromy. Pełna wyrazu i daleka od cukierkowej słodyczy postać papieża wyrasta prosto z ziemi.

Lublin (1983 r.) autor: Jerzy Jarnuszkiewicz. Dynamicznie uchwycony autentyczny moment powitania papieża z kardynałem Stefanem Wyszyńskim na audiencji, dzień po inauguracji pontyfikatu.

Lubichowo (2000 r.) autor: Tomasz Sobisz. Papież jako starzec. Rzeźba wzruszająca i głęboka.

Kalisz (1998 r.) autor: Jan Kucz. Bodaj pierwsza próba ukazania „ludzkiego” papieża w bezpretensjonalnej scenie spotkania z małą dziewczynką.

Głogów, „Biblioteka Świętego Pielgrzyma” (2006 r.) autor: Eugeniusz Józefowski. Właściwie nie pomnik, ale przestrzenna instalacja z ręcznie formowanych cegieł, na których znajdują się filozoficzne, społeczne i duchowe myśli papieża. Udana próba przełamania stereotypu upamiętniania Jana Pawła II.

Sochaczew (1998 r.) autor: Wincenty Kućma. Dość osobliwa wizja pełnego powagi, zamyślonego, a może nawet groźnego Ojca Świętego. Budząca dystans, ale i intrygująca, zmuszająca do uwagi.