POLITYKA

Piątek, 19 kwietnia 2019

Polityka - nr 15 (2600) z dnia 2007-04-14; s. 56-59

Świat

Adam SzostkiewiczWeronika Milczewska  [wsp.]

Pieniądze silniejsze od bomb

W Irlandii Północnej – przełom. Tym razem prawdziwy.

Protestanci i katolicy modlą się prawdopodobnie do jednego Boga. Ale w Irlandii Północnej (zwanej też Ulsterem) jest to mniej prawdopodobne. Pastor Ian Paisley, protestant, i Gerry Adams, katolik, nie uścisnęli sobie ręki przed fotoreporterami. A jednak tych dwóch ludzi wprawiło świat w osłupienie. Choć od lat grają pierwsze skrzypce w ulsterskiej polityce, po raz pierwszy w historii usiedli pół metra od siebie przy jednym stole – to troszkę tak, jakby premier Giertych pertraktował z Eriką Steinbach albo premier Szaron z liderem Hamasu. Po godzinnej rozmowie zapowiedzieli, że utworzą wspólny rząd Irlandii Północnej. Dzięki temu Londyn odwiesi autonomię polityczną Ulsteru w ramach Zjednoczonego Królestwa.

Paisley ma dziś 80 lat, jest niewiele młodszy od samej prowincji, która powstała jako byt polityczny w 1922 r., po wycofaniu się Brytyjczyków z reszty Zielonej Wyspy. Jeśli rząd Ulsteru rzeczywiście powstanie, dziarski pastor ukoronuje polityczną karierę godnością premiera Irlandii Północnej. Zbudował ją na uporczywym odrzucaniu rozmów i współpracy z partią Sinn Fein, którą uważa za ...

Krętą drogą

1921–1922: powstaje Wolne Państwo Irlandzkie, ale sześć hrabstw północnych – tzw. Ulster – pozostaje w granicach państwa brytyjskiego.

1968: katolicka mniejszość w Irlandii Płn. rozpoczyna kampanię, by wywalczyć sobie zrównanie w prawach obywatelskich z protestancką większością. Zaczynają się rozruchy.

Połowa lat 70.: największe nasilenie akcji terrorystycznych Irlandzkiej Armii Republikańskiej (IRA); codziennie ginie kilka osób.

1984: bomba IRA zabija pięć osób na zjeździe brytyjskich konserwatystów; Margaret Thatcher cudem unika śmierci.

1993: Wielka Brytania dopuszcza do udziału w rozmowach pokojowych partię Sinn Fein, przybudówkę IRA, pod warunkiem, że ta zrezygnuje z przemocy.

1994: IRA ogłasza rozejm. Przedstawiciele Wielkiej Brytanii spotykają się z politykami Sinn Fein.

1996: IRA zrywa rozejm, dokonuje w Londynie zamachu. Mimo to dochodzi do wznowienia rozmów pokojowych, ale bez udziału Sinn Fein.

1997: IRA ogłasza ponownie zawieszenie broni.

1998: rządy Wielkiej Brytanii i Irlandii oraz przedstawiciele republikanów i unionistów północnoirlandzkich osiągają porozumienie o autonomii dla Ulsteru.

1999: IRA zgadza się na rozpoczęcie rozbrojenia, pod warunkiem utworzenia autonomicznego rządu koalicyjnego z udziałem Sinn Fein.

2000: nie widać postępów w rozbrajaniu. Wracają bezpośrednie rządy Londynu.

2001: w październiku IRA rozpoczyna rozbrojenie.

2002: policja ulsterska oskarża jednego z działaczy Sinn Fein o gromadzenie danych na temat możliwych celów przyszłych zamachów. IRA wstrzymuje rozbrojenie. Rząd brytyjski zawiesza samorząd i odkłada wybory.

2005: IRA ogłasza całkowite rozbrojenie.

2007: marzec, dwie główne północno-irlandzkie partie polityczne, reprezentujące protestantów i katolików, uzgodniły, że 8 maja rozpoczną wspólne sprawowanie władzy.