POLITYKA

Wtorek, 11 grudnia 2018

Polityka - nr 48 (2582) z dnia 2006-12-02; s. 86-89

Historia

Jerzy Besala

Po potopie do rozbiórki

Mało znany traktat w Radnot z 6 grudnia 1656 r. był próbą pierwszego rozbioru Rzeczpospolitej. Podpisali go władcy Szwecji i Siedmiogrodu, reprezentujący interesy własne oraz Brandenburgii, Kozaczyzny i Bogusława Radziwiłła.

Trwał wyniszczający najazd szwedzki. Po opanowaniu wielkich połaci Polski królowi szwedzkiemu Karolowi X Gustawowi nie udał się u schyłku zimy 1656 r. marsz na Lwów. Po raz pierwszy dowódca jego wojsk ks. Fryderyk Badeński przegrał regularną bitwę ze Stefanem Czarnieckim i Jerzym Lubomirskim pod Warką 7 kwietnia 1656 r. Do króla szwedzkiego zaczęła docierać smutna prawda: Rzeczpospolitej sam nie zdoła pokonać.

Tym bardziej że dyplomacja króla Jana Kazimierza Wazy, pomimo ogromnych trudności, zaczęła zawierać dobre sojusze: z ordą krymską, Moskwą i Austrią. Zagrożenie dla Szwecji stwarzała nieodległa Dania. Karol Gustaw usiłował zamortyzować sukcesy dyplomacji polskiej przyciągając dwóch nienawidzących Jana Kazimierza magnatów: hetmana wielkiego litewskiego Janusza Radziwiłła i jego brata stryjecznego Bogusława Radziwiłła. Ich niechęć do króla polskiego brała się nie tyle z ich ambicji, ile z poczynań Jana Kazimierza. Ostatni Waza miał niezwykłą zdolność zrażania do siebie ludzi. Sukcesy szwedzkie w podboju Polski w znacznej części możliwe były dzięki skrajnej nieufności społeczeństwa do ...

Traktat wRadnot

Karol X Gustaw zatrzymywał północne ziemie Rzeczpospolitej z wyjątkiem przekazanej Brandenburgii Wielkopolski i Warmii. Południową część Korony miał zająć książę Siedmiogrodu. Ukraina przypadła Bohdanowi Chmielnickiemu, a woj. nowogródzkie Bogusławowi Radziwiłłowi. Pozostałe ziemie Wlk. Księstwa Litewskiego zamierzano pozostawić okupującej je Moskwie.