POLITYKA

środa, 16 stycznia 2019

Polityka - nr 27 (2763) z dnia 2010-07-03; s. 74-75

Nauka

Karol Jałochowski

Pogaduszki duchów

Kryptolodzy od wieków próbują przesyłać informacje tak, by nikt nie mógł ich rozszyfrować. Artur Ekert, urodzony w Polsce, a pracujący w Singapurze fizyk i matematyk, odkrył nową metodę bezpiecznej komunikacji. Jeśli się upowszechni, skutki będą rewolucyjne.

Artur Ekert to człowiek skromny. Ktoś inny rozprawiałby o swoich licznych i chętnie cytowanych publikacjach czy dyrektorskim stanowisku w kluczowym dla informatyki kwantowej Centre for Quantum Technologies w Singapurze (gdzie mieszka i pracuje przez większą część roku), wykłada też w Oksfordzie. Ale Ekert nieskory jest do samochwalstwa. A przecież odnalazł świętego Graala kryptologii – nauki o sposobach, systemach i technikach szyfrowania informacji.

Ludzie zawsze marzyli o bezpiecznej metodzie szyfrowania. Ludzie zwykli i ci, dla których skutecznie ukryta przed wrogiem informacja była i jest narzędziem sprawowania władzy czy prowadzenia wojny. Początkowo chcąc zaszyfrować wiadomość, przestawiano jej znaki (lub jedne zastępowano innymi), zgodnie z tajną regułą zwaną dziś algorytmem. To metody dziecinnie wręcz proste do złamania (o czym wie każdy miłośnik przygód Sherlocka Holmesa). Z czasem więc wynaleziono sposoby, w których komunikacja mogła odbywać się kanałem publicznym, a tajny był tylko tzw. klucz (określony ciąg znaków), który użyty wedle reguły odszyfrowywał wiadomość. Klucz ...

Zanurzony w fizyce

Artur Ekert urodził się w 1961 r. we Wrocławiu. Fizyk, matematyk, kryptolog. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim i na University of Oxford. Obecnie profesor Mathematical Institute University of Oxford oraz Lee Kong Chian Centennial Professor na National University of Singapore. Szef tamtejszego Centre for Quantum Technologies. Instruktor i pasjonat nurkowania. W 1995 r. został nagrodzony Medalem Maxwella (przez brytyjski Institute of Physics za wyjątkowe osiągnięcia w dziedzinie fizyki teoretycznej), w 2004 r. był współlaureatem Nagrody Kartezjusza (Unii Europejskiej, w dowód uznania zasług naukowych), w 2007 r. Brytyjskie Towarzystwo Królewskie przyznało mu Medal Hughesa (za oryginalne osiągnięcia w fizyce i ich zastosowania).

Więcej o kryptografii kwantowej i innych dokonaniach Artura Ekerta w rozmowie z fizykiem na stronie: www.polityka.pl/nauka