POLITYKA

Piątek, 18 stycznia 2019

Polityka - nr 5 (2792) z dnia 2011-01-29; s. 47-49

Historia

Jerzy Jedlicki

Pola śmierci

W swej książce o Europie między Hitlerem a Stalinem amerykański historyk opowiada o milionach ofiar dwóch bezwzględnych dyktatorów XX w.

Dzisiejsza pamięć Europy, jeśli można użyć takiego terminu – pisze ukraiński historyk Jarosław Hrycak – w znacznej części ukształtowała się dzięki wykluczeniu doświadczeń jej wschodnioeuropejskiej części. W jakimś stopniu jest to dziedzictwo zimnej wojny”. Twierdzenie to można rozszerzyć: nie tylko pamięć, ale też elementarna wiedza, i to całego zachodniego świata.

Hrycak ma na myśli pamięć lat 1932–45. Głównymi wydarzeniami tego czasu w Europie było, wedle zachodniej wiedzy potocznej, przejęcie władzy w Niemczech przez Hitlera, jego napaść na państwa zachodnie i na Rosję, Holocaust, wreszcie wyzwolenie Europy przez sprzymierzone siły USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR. Skuteczne rozszerzenie tego kanonu przyniósł dopiero „Archipelag Gułag” Aleksandra Sołżenicyna (wyd. 1973–75), który zburzył naiwny obraz Związku Radzieckiego, odsłaniając jego fundamenty – terror i niewolnictwo. Natomiast kraje „demokracji ludowej” pozostały na Zachodzie ledwie aneksem do ZSRR.

Pamiętam moje zdumienie, gdy byłem przed 40 laty w USA i 1 września żaden z dzienników nie przypomniał, co to za data. Podobnie Powstanie Warszawskie i&...

Timothy Snyder (ur. 1969 r.) studiował historię europejską w Brown University i w Oxfordzie. W 2001 r. wygrał konkurs na stanowisko profesora w Yale University, gdzie objął katedrę historii Europy Wschodniej. W Polsce z jego prac ukazały się m.in. „Rekonstrukcja narodów: Polska, Ukraina, Litwa i Białoruś 1569–1999” (Pogranicze 2006), „Tajna wojna: Henryk Józewski i polsko-sowiecka rozgrywka o Ukrainę” (Znak 2008). Otrzymał nagrodę „Przeglądu Wschodniego”, nagrodę im. Jerzego Giedroycia z UMCS i nagrodę American Historical Association. Książka „Bloodlands: Europe between Hitler and Stalin” ukazała się nakładem wydawnictwa Basic Books, New York 2010.

Załączniki

  • Bloodlands (ziemie przesiąknięte krwią według Snydera)

    Bloodlands (ziemie przesiąknięte krwią według Snydera) - [rys.] JR