POLITYKA

Niedziela, 21 lipca 2019

Polityka - nr 2 (2) z dnia 2008-10-29; Niepodległość 1918; s. 61-64

Spełnienie

Andrzej Garlicki

Porządek wersalski

Ferdynand Foch tak ocenił traktat wersalski: „To nie pokój, to zawieszenie broni na dwadzieścia lat”. Marszałek zmarł w 1929 r., więc nie przekonał się, jak genialnie przewidział przyszłość.

Wielka Wojna, która później została nazwana pierwszą wojną światową, przyniosła śmierć ok. 9 mln żołnierzy (zmobilizowano ich ok. 70 mln). Rannych, co najczęściej oznaczało trwałe kalectwo, było ok. 20 mln. Do dziś nie wiadomo, ilu zmarło z głodu i wycieńczenia. Tylko w latach 1918–1919 zmarło 20 mln na influencę, czyli grypę, zwaną wówczas hiszpanką. Koszty Wielkiej Wojny obliczono na 322 mld ówczesnych dolarów.

Wojna przyniosła m.in. obalenie monarchii w Rosji, Austro-Węgrzech i Niemczech. Do polityki europejskiej włączyły się Stany Zjednoczone Ameryki, które przystąpiły do wojny w jej końcowym okresie. Ostatecznie w wojnie wzięły udział 33 państwa, ale większość nie wysłała na front żołnierzy. Państwa pozaeuropejskie wypowiadały wojnę, nie żeby brać w niej udział, lecz by uzyskać prawo do uczestniczenia po stronie zwycięzców w przyszłej konferencji pokojowej.

Rozejm. 11 listopada 1918 r. podpisany został rozejm pomiędzy Niemcami a Mocarstwami Sprzymierzonymi. Brytyjski premier David Lloyd George powiedział z tej okazji: „Wierzę, że ...

Załączniki

  • Europa powersalska

    Europa powersalska - [rys.] Krysik Jarosław